Böyük maarifpərvər Mirzə Məhəmməd Zamanbəyli Bakı Dövlət Universitetinin təşkili işində yaxından iştirak etmiş, universitetdə ilk tibb fakültəsinin yaradılmasında əhəmiyyətli rol oynamışdır. 

Azərbaycan maarifçilik tarixinin parlaq simalarından biri, görkəmli ziyalı və xeyriyyəçi Mirzə Məhəmməd Zamanbəylinin anadan olmasının 165 illiyi qeyd edilir. O, bütün ömrünü xalqın təhsillənməsi, elm və maarifin yayılması işinə həsr etmiş fədakar maarifpərvər ziyalılardandır.

Mirzə Məhəmməd Zamanbəyli 1860-cı ildə Naxçıvanın Şahbuz rayonunun Şahbuz kəndində dünyaya gəlib. O, Qori Müəllimlər Seminariyasının ilk azərbaycanlı məzunlarından biri kimi müasir dövrün qabaqcıl pedaqoji fikirlərini mənimsəmiş və maarif sahəsində əvəzsiz xidmətlər göstərmişdir. Zamanbəyli doğulduğu bölgədə maarif işinin inkişafına xüsusi diqqət yetirərək, öz şəxsi vəsaiti hesabına məktəb tikdirmiş, həmçinin təhsilin inkişafına yönəlmiş “Xeyriyyə” cəmiyyətini təsis etmişdir. Bu cəmiyyətin əldə etdiyi gəlirlər kasıb və kimsəsiz uşaqların təhsilinə yönəldilmiş, minlərlə gəncin savad qazanmasına şərait yaradılmışdır.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə o, maarifin inkişafı sahəsində mühüm fəaliyyət göstərmiş, Maarif Şurasının üzvü kimi təhsil islahatlarının həyata keçirilməsində fəal iştirak etmişdir. Mirzə Məhəmməd Zamanbəylinin fəaliyyəti yalnız müəllimliklə məhdudlaşmamış, o, milli təhsil sisteminin formalaşması, gənc nəslin elmə və biliyə yönəldilməsi istiqamətində yorulmadan çalışmışdır.

O, həmçinin 1919-cu ildə fəaliyyətə başlayan Bakı Dövlət Universitetinin təşkili işində yaxından iştirak etmiş, universitetdə ilk tibb fakültəsinin yaradılmasında mühüm rol oynamışdır. Bununla yanaşı, Gəncə, Naxçıvan və digər bölgələrdə lisey, gimnaziya və məktəblərin tikintisinə və yaradılmasına böyük töhfələr vermişdir.

1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra təqiblərə məruz qalsa da, Mirzə Məhəmməd Zamanbəyli maarifçilik amalından dönməmiş, ömrünün sonuna qədər xalqın təhsilinin tərəqqisi üçün fəaliyyət göstərmişdir.

O, 1923-cü ildə vəfat etmişdir. Böyük mütəfəkkir Azərbaycan təhsil tarixində əvəzsiz xidmətləri və nurlu idealları ilə əbədi iz qoymuşdur.

Bu gün Zamanbəyli nəslinin nümayəndələri də ulu babalarının yolunu davam etdirir, Vətənə və dövlətə sədaqətləri, ictimai fəallıqları və maarifçilik ənənələrinə sadiqlikləri ilə seçilirlər. Onlar müxtəlif sahələrdə – elm, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və ictimai həyatın müxtəlif istiqamətlərində fəal iştirak edərək, Mirzə Məhəmməd Zamanbəylinin maarifçilik ideyalarını bu günün reallıqlarında yaşadır və gələcək nəsillərə ötürürlər.