Hər il oktyabrın 12-də qeyd olunan Ümumdünya Artritlə Mübarizə Günü artrit və digər revmatik xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanların problemlərinə diqqət çəkmək, xəstəliklər barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq və erkən diaqnostikanın əhəmiyyətini vurğulamaq məqsədi daşıyır.

Azmedinfo.az xəbər verir ki, artrit oynaqlarda iltihabla müşayiət olunan, ağrıya, şişkinliyə və hərəkət məhdudiyyətinə səbəb ola bilən xəstəliklər qrupudur. Xəstəlik gündəlik həyatın ən adi fəaliyyətlərini belə çətinləşdirə, insanın əmək qabiliyyətinə və həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Dünyada milyonlarla insan bu problemlə yaşayır və onların bir qismi uzunmüddətli müalicəyə ehtiyac duyur.

Artrit yalnız yaşlı insanlarda rast gəlinmir

Cəmiyyətdə artritin yalnız yaşlı insanlara xas xəstəlik olduğu barədə yanlış təsəvvür mövcuddur. Halbuki artritin müxtəlif növləri uşaqlarda, gənclərdə və orta yaşlı insanlarda da yarana bilər. Xəstəliyin yaranma səbəbləri onun növündən asılı olaraq dəyişir. Bəzi hallarda immun sisteminin öz toxumalarına qarşı reaksiyası, bəzi hallarda isə infeksiya, maddələr mübadiləsinin pozulması və digər amillər rol oynaya bilər.

Ən çox rast gəlinən növlərdən biri osteoartritdir. Bu xəstəlik oynaqların qığırdaq və digər strukturlarında baş verən dəyişikliklərlə əlaqəlidir. Revmatoid artrit isə immun sisteminin oynaqların toxumalarına hücumu nəticəsində yaranan xroniki iltihabi xəstəlikdir. Podaqra zamanı sidik turşusunun kristalları oynaqlarda toplanaraq qəfil və güclü ağrıya, qızartıya və şişkinliyə səbəb ola bilər.

Hansı əlamətlərə diqqət yetirilməlidir?

Artritin əsas əlamətləri arasında oynaq ağrısı, şişkinlik, hərəkət zamanı çətinlik, oynaqlarda sərtlik və hərəkət amplitudasının azalması yer alır. Xüsusilə səhərlər oynaqlarda uzun müddət davam edən sərtlik, bir neçə oynağın eyni vaxtda şişməsi və şikayətlərin təkrarlanması diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bəzi iltihabi xəstəliklər zamanı halsızlıq, yorğunluq və ümumi vəziyyətin pisləşməsi də müşahidə oluna bilər.

Bu əlamətlər hər zaman artrit demək deyil. Lakin ağrı və şişkinlik davam edirsə, təkrarlanırsa və ya hərəkəti məhdudlaşdırırsa, həkimə müraciət etmək vacibdir. Oynaqda qəfil yaranan güclü ağrı, qızartı və istilik artımı, xüsusilə qızdırma ilə müşayiət olunarsa, təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edir. Belə hallar bəzən təxirəsalınmaz müalicə tələb edən oynaq infeksiyasının əlaməti ola bilər.

Erkən diaqnostika müalicənin nəticələrinə təsir göstərir

Artritin diaqnostikası xəstənin şikayətlərinin, xəstəlik tarixçəsinin və fiziki müayinənin qiymətləndirilməsi ilə başlayır. Zərurət olduqda qan analizləri, görüntüləmə müayinələri və oynaq mayesinin təhlili aparılır. Müayinə üsulları ehtimal olunan xəstəliyin növünə uyğun seçilir.

Xüsusilə revmatoid artrit kimi iltihabi xəstəliklərdə erkən diaqnoz və vaxtında başlanılan müalicə oynaqların zədələnməsinin qarşısını almağa və xəstəliyin aktivliyini nəzarətdə saxlamağa kömək edə bilər. Müalicə xəstəliyin növünə və ağırlıq dərəcəsinə əsasən müəyyənləşdirilir. Buraya dərman müalicəsi, fizioterapiya, müvafiq fiziki məşqlər və həyat tərzində dəyişikliklər daxil ola bilər.

Gündəlik vərdişlər və yaxınların dəstəyi vacibdir

Artritlə yaşayan insanlar üçün fiziki aktivliyin qorunması, bədən çəkisinin sağlam həddə saxlanılması və həkimin tövsiyələrinə əməl edilməsi əhəmiyyətlidir. Fərdi vəziyyətə uyğun seçilən hərəkətlər oynaqların funksiyasını və əzələ gücünü qorumağa kömək edir. Bununla belə, fiziki yüklənmə xəstəliyin növünə və aktivliyinə uyğun tənzimlənməlidir.

Xəstəliyin yaratdığı çətinliklər yalnız fiziki ağrılarla məhdudlaşmır. Uzunmüddətli ağrı insanın psixoloji vəziyyətinə, sosial münasibətlərinə və gündəlik fəaliyyətinə də təsir göstərə bilər. Ailə üzvlərinin anlayışı, yaxınların dəstəyi və cəmiyyətin həssas yanaşması xəstələrin özlərini daha güvənli hiss etməsinə kömək edir.

Ümumdünya Artritlə Mübarizə Günü bir daha xatırladır ki, oynaq ağrılarına adi yaşlanma əlaməti kimi yanaşmaq və müayinəni gecikdirmək düzgün deyil. Xəstəliklər barədə məlumatlılığın artırılması, erkən diaqnostika, düzgün müalicə və sosial dəstək artritdən əziyyət çəkən insanların həyat keyfiyyətinin qorunmasında mühüm rol oynayır.