Qadın Sağlamlığı Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri, radioloq Fəridə Abbasova ilə müsahibəmizdə tanınmış həkim təsisçisi olduğu ictimai birliyinin yaranmasını həm şəxsi təcrübənin, həm də cəmiyyətin qadın sağlamlığı sahəsindəki kəskin ehtiyacının nəticəsi kimi qiymətləndirir. Bu təşəbbüsün əsas hədəfi tibbi bilikləri psixoloji dəstək və sosial təşəbbüslərlə birləşdirərək ölkə səviyyəsində inkluziv və elmi əsaslı qadın sağlamlığı infrastrukturunu qurmaqdır.

Azmedinfo.az müsahibəni təqdim edir:

- Qadın Sağlamlığı Mərkəzi İctimai Birliyin yaradılması fikri necə formalaşdı və bu yolda əsas motivasiyanız nə oldu? Bu təşəbbüs sizdə şəxsi təcrübədən doğan bir ehtiyac idi, yoxsa cəmiyyətin çağırışı?

- Qadın Sağlamlığı Mərkəzi İctimai Birliyinin yaradılması ideyası təkcə bir təşəbbüs deyil, həm şəxsi təcrübənin, həm də cəmiyyətin dərin ehtiyacının nəticəsi olaraq formalaşdı.

Radioloq kimi fəaliyyət göstərdiyim illər ərzində qadınların üzləşdiyi bir sıra acı və xoşagəlməz hallarla, gecikmiş diaqnoz, yanlış məlumat axını, habelə qorxu hissləri ilə dəfələrlə rastlaşdım. Hər bir belə hadisə məni dərindən düşündürürdü və içimdə tək bir sual yaranırdı: Necə edək ki, gələcəkdə hər bir qadın vaxtında, düzgün və insana yaraşan ləyaqətlə xidmət ala bilsin?

Bu məqsədə çatmaq üçün sadəcə tibbi bilik və avadanlıq kifayət deyildi. Həm maarifləndirmə kampaniyalarına, həm psixoloji dəstəyə, həm də sosial təşəbbüslərə ehtiyac var idi.

Məhz bu kəskin ehtiyacı dərk etdiyim an, cəmiyyətdəki bu boşluğu doldurmaq motivasiyası ilə Qadın Sağlamlığı Mərkəzi İctimai Birliyi yarandı.

- "Qadın sağlamlığı fundamental və tətbiqi tədqiqatlar kursu" hansı problemi hədəfləyir? Bu kursların gələcəkdə hansı istiqamətdə genişlənəcəyini planlaşdırırsınız?

- Bu kurs əsasən iki ciddi problemi hədəfləyir. Bunlar qadın sağlamlığı sahəsində elmi əsaslı təhsilin məhdudluğu və tətbiqi tədqiqatların klinik praktikaya çevrilməsindəki maneələrdir.. Bizim başlıca məqsədimiz tədqiqatçılarla praktik həkimləri bir araya gətirərək, fundamental biliklərdən tətbiqi həllərə doğru möhkəm bir körpü yaratmaq və beləliklə, yerli problemlərə uyğun, sübuta əsaslanan elmi həllər ortaya qoymaqdır.

İlkin mərhələdə, biliklərin regionlara çıxışını təmin etmək üçün kursları onlayn və hibrid formatda genişləndirməyi planlaşdırırıq. Bununla yanaşı, kursun məzmununu zənginləşdirmək məqsədilə psixologiya, sosial iş və ictimai səhiyyə kimi fənləri əhatə edən multidisiplinar modullar əlavə olunacaq. Təhsil prosesini praktik bacarıqlarla tamamlaması üçün isə onu praktik laboratoriya və klinik stajlarla zənginləşdirmək əsas hədəflərimizdəndir. Nəhayət, biz mentorluq proqramları və birgə tədqiqatlar vasitəsilə gənc alimləri dəstəkləməklə qadın sağlamlığı sahəsində yeni kadrların yetişməsinə töhfə verməyi planlaşdırırıq.

- Siz təkcə tibbi maarifləndirmə deyil, həm də psixoloji dəstək və sosial təşəbbüslər nəzərdə tutursunuzmu? Hansı layihələr üzərində düşünürsünüz?

- Bəli, bizim üçün qadının sağlamlığı bədən və ruhun vəhdətidir. Bu səbəbdən planlarımız yalnız tibbi maarifləndirmə ilə məhdudlaşmır. Biz həm anonim, həm də üz-üzə formatlarda peşəkar psixoloji məsləhət və dəstək xətti yaratmağı nəzərdə tuturuq. Bundan əlavə, xərçəng, reproduktiv problemlər və postpartal dövrlə bağlı ehtiyacları olan qadınlar üçün dəstək qrupları və paylaşım mərkəzləri təşkil ediləcək. Regional əlçatanlığı artırmaq üçün mobil səhiyyə briqadaları və skrininq günləri keçirilməsi, eləcə də işə yerləşdirmə, peşəkar təlimlər və hüquqi məsləhətləri əhatə edən sosial reabilitasiya proqramları da əsas hədəflərimizdəndir. Nəhayət, məktəblərdə və icmalarda həyata keçiriləcək maarifləndirmə layihələri və ictimai kampaniyalar vasitəsilə köklü stereotipləri qırmağı qarşımıza məqsəd qoymuşuq.

- Radioloq kimi ən çox hansı xəstəlik halları ilə rastlaşırsınız və bu müşahidələr fəaliyyət istiqamətinizə necə yön verir?

- Radioloq kimi fəaliyyətim boyu ən çox rastlaşdığım hallar gec mərhələdə aşkar olunan xəstəliklər və müalicə prosesini çətinləşdirən gecikmiş diaqnozlar olur. Bu gecikmənin arxasında isə xəstələrin həkimə müraciət etməkdən yayınma səbəbləri dayanır ki, bunlar da əsasən qorxu, yanlış məlumat, habelə maliyyə və logistik çətinliklərdir.

Xüsusilə süd vəzi xərçəngi və reproduktiv sistem patologiyaları ilə bağlı müşahidələr erkən skrininqin nə qədər həyati əhəmiyyətə malik olduğunu aydın göstərir.

Bu müşahidələr fəaliyyət istiqamətimizi birbaşa müəyyənləşdirir. Biz erkən diaqnostika kampaniyalarına, əlçatan skrininq proqramlarına və qadınları maarifləndirən təlimlərə üstünlük veririk. Eyni zamanda, radioloji təhsili gücləndirməyi və pasiyentlərə yönləndirmə sistemini təkmilləşdirməyi zəruri hesab edərək, bu sahələrə xüsusi diqqət yetiririk.

- Sizin üçün həkimlik sadəcə peşədir, yoxsa həyat missiyası? Bu missiyanın ağırlığını daşımaq sizdə hansı şəxsi keyfiyyətləri formalaşdırıb?

- Mənim üçün həkimlik həm peşə, həm də həyat missiyasıdır.Bu missiya insanlara qarşı dərin məsuliyyət, daim öyrənmək, mərhəmət və səbr tələb edir. Bu yol mənə empatiya, soyuqqanlılıq, həmrəylik ruhu, təmkin və liderlik keyfiyyətlərini qazandırıb. Eyni zamanda özümü və komandamı daim yeniləməyə, səhvlərdən dərs çıxarmağa və xidmətlərimizi daha inkluziv və insan yönümlü etməyə motivasiya edir.

- Qadın Sağlamlığı Mərkəzi İctimai Birliyin növbəti illərdə ən böyük hədəfi nədir? Bu hədəfə çatmaq üçün komanda olaraq hansı əsas dəyərlərə güvənirsiniz?

- Növbəti illərdə əsas hədəfimiz ölkə səviyyəsində davamlı, inkluziv və elmi əsaslı qadın sağlamlığı infrastrukturu qurmaqdır, yəni maarifləndirmə, erkən diaqnostika, psixososial dəstək və tədqiqatın sintezini təmin edən mərkəz və şəbəkə yaratmaq.

Bu hədəfə çatmaq üçün komandamız dərin empatiya və hörmətə söykənir, çünki hər bir qadının hekayəsi və ehtiyacı fərqlidir. Bundan əlavə, atdığımız hər addım sübutlara əsaslandığından, elmi əsaslılıq və peşəkarlıq bizim üçün fundamental dəyərdir. Həmçinin, ictimaiyyətin etimadını qazanmaq naminə şəffaflıq və hesabvericilik prinsiplərini əsas götürürük. Biz təkbaşına yox, birlikdə daha güclü olduğumuza inandığımızdan, əməkdaşlıq və icma yönümlülük bizim üçün prioritetdir. Nəhayət, resursları uzunmüddətli faydaya çevirmək məqsədilə davamlılıq və yenilikçilik dəyərlərini rəhbər tuturuq. Ürəkdən inanıram ki, bu dəyərlərin işığında, hər gün bir qadının həyatında yaratdığımız kiçik dəyişikliklər zamanla böyük təsirə çevriləcək.

Müsahibə üçün təşəkkür ediririk!

Müsahibəni apardı:

Ruslan Kərimov