13 mart – Ümumdünya Yuxu Günüdür
13 Mart 2026
232
Hər il qeyd olunan bu günün əsas məqsədi – yuxu rejiminə riayət etməyin fiziki və psixi sağlamlıq üçün nə dərəcədə vacib olduğunu ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaqdır. Sağlam yuxu sadəcə istirahət deyil, orqanizmin gün ərzində sərf etdiyi enerjini bərpa etdiyi, hüceyrələrin yeniləndiyi və beynin informasiyanı emal etdiyi həyati əhəmiyyətli bir prosesdir.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Keyfiyyətli yuxu həm fərdi sağlamlığın qorunması, həm də iş yerində bədbəxt hadisələrin qarşısının alınması üçün ən təsirli vasitədir.
Bu bölməyə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar
-
Təranə Tağı-zadə: Neyroinkişaf pozuntuları olan pasiyentlərin diaqnostika və reabilitasiyasında multidissiplinar komanda yanaşması olduqca zəruridirƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026392
-
Azərbaycanda böyrək transplantasiyası və nefrologiyanın inkişaf istiqamətləri müzakirə olunduƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026390
-
Mütəxəssislər süd vəzi xərçənginin diaqnostikasına dair canlı praktik məşğələdə bir araya gəldilərƏn çox oxunanlar21 Aprel 2026322
-
D vitamini səviyyəsinin optimal həddə saxlanılması gələcəkdə demensiya riskindən qoruyurƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026320
-
“İİV-ə qarşı mübarizədə valideynlərin rolu” mövzusunda maarifləndirici tədbirƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026284
-
Hesablama Palatası səhiyyə sektorunu yoxladıƏn çox oxunanlar23 Aprel 2026284
-
22 Aprel – Beynəlxalq Yer Kürəsi GünüdürƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026278
-
Səhiyyə naziri: Ətraf mühitin çirklənməsinin insan sağlamlığına təsirinin azaldılması əsas prioritetlərindən biridirƏn çox oxunanlar23 Aprel 2026270
-
Səhiyyə Nazirliyinin “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində növbəti təşəbbüsü ZəngilandaƏn çox oxunanlar26 Aprel 2026264
-
Fəqərə sınıqlarının bərpası artıq ödənişsizdirƏn çox oxunanlar23 Aprel 2026244
-
Bariatrik-metabolik cərrahiyyə və metabolik xəstəliklərə yeni yanaşmalar müzakirə edilibƏn çox oxunanlar29 Aprel 2026230
-
Uşaqlarda göbək yırtığına qarşı nə zaman diqqətli olmalı?Ən çox oxunanlar21 Aprel 2026228
-
Həkim beyin sağlamlığını qorumaq üçün üç vərdişi açıqlayıbƏn çox oxunanlar24 Aprel 2026206
-
Meymun çiçəyi yenidən gündəmdəƏn çox oxunanlar20 Aprel 2026204
-
TƏBİB: Yeni təyinatlarla bağlı yayılan məlumatlar həqiqəti əks etdirmirƏn çox oxunanlar24 Aprel 2026198
-
Türk xalqlarının zəngin xalq təbabəti ənənələrinin müqayisəli və kompleks şəkildə araşdırılmalıdırƏn çox oxunanlar25 Aprel 2026196
-
Beynəlxalq təşkilatlar son 3 ildə uşaqlara 100 milyondan çox doza peyvənd çatdırıbƏn çox oxunanlar24 Aprel 2026192
-
Kardiologiya İnstitutunda yüksək texnoloji əməliyyatlar tam ödənişsiz icra edilirƏn çox oxunanlar24 Aprel 2026188
-
Azərbaycanda quş qripi ilə bağlı növbəti epizootoloji monitorinq keçiriləcəkƏn çox oxunanlar23 Aprel 2026186
-
Alimlərimizin tədqiqatı Q1 kateqoriyalı jurnaldaƏn çox oxunanlar25 Aprel 2026160