13 mart – Ümumdünya Yuxu Günüdür
13 Mart 2026
362
Hər il qeyd olunan bu günün əsas məqsədi – yuxu rejiminə riayət etməyin fiziki və psixi sağlamlıq üçün nə dərəcədə vacib olduğunu ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaqdır. Sağlam yuxu sadəcə istirahət deyil, orqanizmin gün ərzində sərf etdiyi enerjini bərpa etdiyi, hüceyrələrin yeniləndiyi və beynin informasiyanı emal etdiyi həyati əhəmiyyətli bir prosesdir.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Keyfiyyətli yuxu həm fərdi sağlamlığın qorunması, həm də iş yerində bədbəxt hadisələrin qarşısının alınması üçün ən təsirli vasitədir.
Bu bölməyə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar
-
İslam dünyasında vahid Quranın düzgün tərcüməsi və yozumu olmayınca dini radikalizmin kökü kəsilməyəcəkƏn çox oxunanlar16 Oktyabr 20261100
-
Süd vəzi xərçəngində erkən diaqnoz müalicənin uğurunu artırırƏn çox oxunanlar15 Oktyabr 20261092
-
Həkim venoz trombozun əsas əlamətlərini açıqlayıbƏn çox oxunanlar15 Oktyabr 20261048
-
Azad Şərq qadını və Azərbaycanın tarixi təcrübəsiƏn çox oxunanlar13 Oktyabr 20261042
-
“TürkTransplant” təşəbbüsü: Türk dövlətləri arasında tibbi həmrəylikƏn çox oxunanlar14 Oktyabr 20261020
-
Tibb müəssisələrində hicab məhdudiyyəti ilə bağlı yayılan sənəd saxtadır - Birgə açıqlamaƏn çox oxunanlar15 Oktyabr 20261018
-
Valideyndə irsi xərçəng geni olduqda uşaq nə vaxt genetik test olunmalıdır?Ən çox oxunanlar17 Oktyabr 2026938
-
Uşaqlarda anadangəlmə uroloji anomaliyalar - Valideynlər nəyi bilməlidir?Ən çox oxunanlar14 Oktyabr 2026922
-
Yenidoğulmuşların təhlükəsiz transportuna dair elmi-praktiki təlim keçirilibƏn çox oxunanlar14 Oktyabr 2026918
-
İSİM-in də təşkilatçılar sırasında olduğu I Bakı Beynəlxalq İnklüziv Konfransı keçirilibƏn çox oxunanlar17 Oktyabr 2026916
-
Beynəlxalq Yoxsulluqla Mübarizə GünüdürƏn çox oxunanlar17 Oktyabr 2026910
-
16 Oktyabr – Ümumdünya Anesteziya GünüƏn çox oxunanlar16 Oktyabr 2026898
-
Ucuz eynəklər göz üçün təhlükəlidir – Oftalmoloqdan xəbərdarlıqƏn çox oxunanlar16 Oktyabr 2026886
-
Anadangəlmə qüsuru olan yenidoğulmuş üzərində mürəkkəb əməliyyat aparılıbƏn çox oxunanlar13 Oktyabr 2026872
-
XVII Azərbaycan - Türkiyə - Almaniya Tibb Hüququ Simpoziumunda orqan donorluğu və transplantasiyanın hüquqi əsasları müzakirə olunubƏn çox oxunanlar19 Oktyabr 2026844
-
Nə üçün mədə-bağırsaq sistemi stresə reaksiya verir?Ən çox oxunanlar18 Oktyabr 2026802
-
Yeni səhiyyə naziri təyin edilidiƏn çox oxunanlar19 Oktyabr 2026780
-
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunduƏn çox oxunanlar19 Oktyabr 2026748
-
ÜST Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrində səhiyyə işçi qüvvəsinin dayanıqlı planlaşdırılması və analitik sistemlərin gücləndirilməsi üzrə seminarƏn çox oxunanlar19 Oktyabr 2026686
-
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verildiƏn çox oxunanlar19 Oktyabr 2026654