13 mart – Ümumdünya Yuxu Günüdür
13 Mart 2026
306
Hər il qeyd olunan bu günün əsas məqsədi – yuxu rejiminə riayət etməyin fiziki və psixi sağlamlıq üçün nə dərəcədə vacib olduğunu ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaqdır. Sağlam yuxu sadəcə istirahət deyil, orqanizmin gün ərzində sərf etdiyi enerjini bərpa etdiyi, hüceyrələrin yeniləndiyi və beynin informasiyanı emal etdiyi həyati əhəmiyyətli bir prosesdir.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Keyfiyyətli yuxu həm fərdi sağlamlığın qorunması, həm də iş yerində bədbəxt hadisələrin qarşısının alınması üçün ən təsirli vasitədir.
Bu bölməyə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar
-
Qazaxıstanlı mütəxəssislər Koordinasiya Mərkəzinin fəaliyyəti ilə tanış olublarƏn çox oxunanlar17 İyul 2026524
-
Azərbaycanlı alimlərin iki elmi araşdırması Avropa Pediatriya Assosiasiyasının konqresində təqdim edilibƏn çox oxunanlar16 İyul 2026190
-
Səhiyyə Nazirliyi və QHT Agentliyi qrant müsabiqəsi elan edəcəkƏn çox oxunanlar14 İyul 2026170
-
Piylənmə ilə mübarizədə dünya təcrübəsi və ölkəmizdəki mövcud vəziyyətƏn çox oxunanlar18 İyul 2026166
-
Həkim qəbuluna onlayn növbə yalnız “mygov” tətbiqi vasitəsilə təmin edilirƏn çox oxunanlar19 İyul 2026158
-
Ekspert: Öd daşı diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyilƏn çox oxunanlar18 İyul 2026152
-
Azərbaycan-Rusiya səhiyyə əməkdaşlığı və tibb təhsili müzakirə olunubƏn çox oxunanlar14 İyul 2026134
-
Dövlət təltiflərinə layiq görülmüş tibb işçilərinə orden və medallar təqdim olunubƏn çox oxunanlar16 İyul 2026124
-
Qoturluq xəstəliyi necə yayılır? – Ekspertdən mühüm tövsiyələrƏn çox oxunanlar20 İyul 2026122
-
Alimlər aqressiv beyin şişlərinə qarşı qızıl nanohissəciklərinə əsaslanan yeni üsul hazırlayırlarƏn çox oxunanlar19 İyul 2026112
-
Meyit donordan üçüncü uşaqlıq köçürülməsi uğurla həyata keçirilibƏn çox oxunanlar21 İyul 2026108
-
Ümumdünya Beyin Günü - Yaddaşı qorumaq və demensiya riskini azaltmaq üçün 6 təsdiqlənmiş üsulƏn çox oxunanlar22 İyul 2026108
-
Gənc Endokrinoloqlar Qrupu – AGEQ fəaliyyətə başlayırƏn çox oxunanlar23 İyul 202676
-
Düşənbədə səhiyyə xidmətlərinin keyfiyyəti və pasiyent təhlükəsizliyi üzrə ÜST Avropa Məktəbi keçirilibƏn çox oxunanlar23 İyul 202668