13 mart – Ümumdünya Yuxu Günüdür
13 Mart 2026
220
Hər il qeyd olunan bu günün əsas məqsədi – yuxu rejiminə riayət etməyin fiziki və psixi sağlamlıq üçün nə dərəcədə vacib olduğunu ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaqdır. Sağlam yuxu sadəcə istirahət deyil, orqanizmin gün ərzində sərf etdiyi enerjini bərpa etdiyi, hüceyrələrin yeniləndiyi və beynin informasiyanı emal etdiyi həyati əhəmiyyətli bir prosesdir.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Keyfiyyətli yuxu həm fərdi sağlamlığın qorunması, həm də iş yerində bədbəxt hadisələrin qarşısının alınması üçün ən təsirli vasitədir.
Bu bölməyə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar
-
Sosial məsuliyyət və donorluq: gənclərin maarifləndirilməsi davam edirƏn çox oxunanlar06 Aprel 2026290
-
Azərbaycan Tibb Universiteti ilə Dünya Azərbaycanlı Alimlər Birliyi əməkdaşlığa başlayırƏn çox oxunanlar13 Aprel 2026284
-
Maternal sağlamlıq və hamiləlik ağırlaşmaları üzrə multidissiplinar konfrans keçiriləcəkƏn çox oxunanlar14 Aprel 2026246
-
Azərbaycan və Türkiyə mütəxəssisləri qida borusu və mədə xərçəngi mövzusunda innovativ yanaşmaları müzakirə edəcəkƏn çox oxunanlar07 Aprel 2026234
-
Ürək cərrahiyyəsində inqilab - Professor Hüseyn İncə sinə açılmadan qapaq dəyişdirdiƏn çox oxunanlar11 Aprel 2026152
-
Neyroinkişaf mövzusunda mühüm elmi-praktik konfrans keçiriləcəkƏn çox oxunanlar06 Aprel 2026150
-
Kardiologiya İnstitutunun kollektivi uşaqlara sosial dəstək göstərdiƏn çox oxunanlar06 Aprel 2026142
-
DTX Hərbi Hospitalında prostat xərçənginin erkən diaqnozu üçün yeni texnologiya tətbiq olunduƏn çox oxunanlar10 Aprel 2026138
-
7 Aprel – Ümumdünya Sağlamlıq Günü qeyd olunurƏn çox oxunanlar07 Aprel 2026126
-
Endokrinoloq: Qan təzyiqini effektiv idarə etməyin ən rasional yolu təbii və balanslaşdırılmış qidalanmadırƏn çox oxunanlar13 Aprel 2026126
-
Talassemiyasız həyat naminə könüllü qanvermə aksiyasıƏn çox oxunanlar14 Aprel 2026124
-
Evdə fit qalmağın ən effektiv yolu – Yeni fitness videosunu izləyinƏn çox oxunanlar11 Aprel 2026124
-
WUF13 Azərbaycan Əməliyyat Şirkətinin əməkdaşlarına ilkin tibbi yardım mövzusunda təlimƏn çox oxunanlar06 Aprel 2026118
-
Tədris Cərrahiyyə Klinikasının həkimlərindən daha bir uğurlu ortopedik əməliyyatƏn çox oxunanlar10 Aprel 2026116
-
Azərbaycanlı professor Şanxayda beynəlxalq tibbi platformada ölkəmizi təmsil edibƏn çox oxunanlar09 Aprel 2026104
-
Orqan donorluğu ilə bağlı növbəti maarifləndirici tədbirƏn çox oxunanlar14 Aprel 2026102
-
Gələcəyin sağlamlığını birlikdə quraq! - “Qadın Sağlamlığı Mərkəzi” İctimai BirliyiƏn çox oxunanlar15 Aprel 2026102
-
18 yaşlı xəstəyə anasından uğurlu böyrək transplantasiyası həyata keçiriliƏn çox oxunanlar08 Aprel 202698
-
ÜST rəhbəri İsrailə çağırış etdiƏn çox oxunanlar10 Aprel 202686
-
Diabetin sonu? Çin alimləri hər şeyi dəyişə biləcək bir addım atdıƏn çox oxunanlar13 Aprel 202684