13 mart – Ümumdünya Yuxu Günüdür
13 Mart 2026
326
Hər il qeyd olunan bu günün əsas məqsədi – yuxu rejiminə riayət etməyin fiziki və psixi sağlamlıq üçün nə dərəcədə vacib olduğunu ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaqdır. Sağlam yuxu sadəcə istirahət deyil, orqanizmin gün ərzində sərf etdiyi enerjini bərpa etdiyi, hüceyrələrin yeniləndiyi və beynin informasiyanı emal etdiyi həyati əhəmiyyətli bir prosesdir.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Azmedinfo.az xəbər verir ki, alimlərin müxtəlif sahələrdə çalışan şəxslər arasında apardıqları araşdırmalar göstərir ki, peşə fəaliyyəti yuxu müddətinə birbaşa təsir edir. Tədqiqatlara əsasən, əməyin qorunması və təhlükəsizlik texnikası mühəndisləri, eləcə də yüksək məsuliyyət daşıyan operativ işçilər gündə orta hesabla 6 saatdan az yatırlar. Bu siyahını müəllimlər, fəhlələr, mühafizəçilər və nəqliyyat sürücüləri davam etdirir. Xüsusilə aşpaz və qənnadı ustalarının iş qrafiki onların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir ki, bu da diqqət dağınıqlığı və xroniki yorğunluq riskini artırır. Əksinə, mühasiblər, məşqçilər və mühəndis-texnoloqlar yuxu rejiminə (təxminən 7-8 saat) daha dəqiq riayət edən peşə sahibləri kimi qeyd olunurlar.
Yuxunun keyfiyyətini artırmaq və gündəlik məhsuldarlığı qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı qaydalara riayət etməyi məsləhət görürlər:
Daimi qrafik qurun: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq bədənin bioloji saatını tənzimləyir.
Yuxu mühitini optimallaşdırın: Yataq otağının qaranlıq, səssiz və sərin olması yuxuya keçidi sürətləndirir. Melatonin ("yuxu hormonu") yalnız tam qaranlıqda sintez olunur.
Rəqəmsal detoks tətbiq edin: Yatmazdan ən azı 30-60 dəqiqə əvvəl telefon, planşet və kompüterdən istifadəni dayandırın. Bu cihazların yaydığı mavi işıq beyni aldadaraq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir.
Qidalanmaya diqqət yetirin: Axşam saatlarında ağır, yağlı yeməklərdən, kafeinli içkilərdən və tütündən uzaq durmaq məsləhətdir. Bunlar sinir sistemini oyadaraq dərin yuxu fazasına keçməyə mane olur.
Fiziki aktivlik: Gün ərzində müntəzəm idmanla məşğul olmaq gecə yuxusunun dərinliyini artırır, lakin ağır məşqləri yatmazdan bilavasitə əvvəl etmək tövsiyə olunmur.
Keyfiyyətli yuxu həm fərdi sağlamlığın qorunması, həm də iş yerində bədbəxt hadisələrin qarşısının alınması üçün ən təsirli vasitədir.
Bu bölməyə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar
-
“Sağlam qadın güclü cəmiyyət” Qarabağ Simpoziumu keçiriləcəkƏn çox oxunanlar02 Sentyabr 2026286
-
Şimali Kiprdə üç günlük matəm elan edilibƏn çox oxunanlar31 Avqust 2026224
-
Yeganə Abbasova: Əsas məqsədimiz hər bir uşağın vaxtında transplantasiya yardımı almasıdırƏn çox oxunanlar29 Avqust 2026220
-
Almaniyada fəaliyyət göstərən azərbaycanlı cərrah Bakıda pasiyent qəbulu keçirəcəkƏn çox oxunanlar31 Avqust 2026176
-
Ruhun yoluƏn çox oxunanlar01 Sentyabr 2026174
-
Gün boyu tox qalmağın və əzələləri qorumağın qızıl qaydası – Endokrinoloqdan tövsiyələrƏn çox oxunanlar03 Sentyabr 2026172
-
“Zikr etmək” adı ilə insanlar mövhumata sürüklənirƏn çox oxunanlar30 Avqust 2026168
-
Quran oxumağı "qocalıq peşəsi"nə çevirmək xəritəni yolunun sonunda açmaq deməkdirƏn çox oxunanlar31 Avqust 2026168
-
Ürək əməliyyatında kəsiksiz üsul - Xəstəxanada növbəti TAVİ proseduru icra olunduƏn çox oxunanlar30 Avqust 2026166
-
Kövsər — davamlı nemətin Qurani mənasıƏn çox oxunanlar05 Sentyabr 2026166
-
Xolesterin səviyyəsinə nəzarət ürək-damar sağlamlığının qorunmasında həlledicidirƏn çox oxunanlar31 Avqust 2026166
-
Tibbi məqalələrin 90 faizində süni intellekt izi aşkarlanıb - Yeni araşdırmaƏn çox oxunanlar29 Avqust 2026154
-
TÖVHİDİN TƏHRİFİ: “SƏMAVİ DİNLƏR” YANLIŞI VƏ SARAY İSLAMININ YARADILMASIƏn çox oxunanlar06 Sentyabr 2026154
-
Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə monitorinq aparılıbƏn çox oxunanlar29 Avqust 2026152
-
Adi metformin ilə uzadılmış təsirli (XR) metforminin fərqi nədir?Ən çox oxunanlar30 Avqust 2026152
-
Pankreas transplantasiyası nədir və kimlərə tətbiq olunur?Ən çox oxunanlar03 Sentyabr 2026148
-
Professor Gülnaz Dadaşova Münhendə "ESC Congress 2026"da iştirak edirƏn çox oxunanlar30 Avqust 2026148
-
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti tibb işçilərinin işə qəbulunu elan edirƏn çox oxunanlar02 Sentyabr 2026146
-
Bədəninizin “ikinci ürəyi” var və onu hərəkətdə saxlamaq olduqca vacibdirƏn çox oxunanlar02 Sentyabr 2026142
-
Mərkəzi Gömrük Hospitalında rezidentura təhsilinə qəbul olunmuş həkim-rezidentlərlə görüşƏn çox oxunanlar01 Sentyabr 2026142