Oropuche virusu Zika və Denge qızdırmasına bənzər qızdırmalara səbəb olur. Son araşdırmalar, virusun Latın Amerikasında əvvəllər düşünüldüyündən çox daha geniş yayıldığını ortaya çıxardı və xüsusilə hamilə qadınlar üçün potensial risklər yaratdığına dair xəbərdarlıq etdi. Ekspertlər qlobal iqlim dəyişikliyinin bu yayılmada təsirli ola biləcəyinə diqqət çəkirlər.

Azmedinfo.az “The Lancet Infectious Diseases” jurnalına istinadən yazır ki, Berlin alimləri tərəfindən aparılan geniş araşdırma Oropuche virusunun Latın Amerikasında geniş yayıldığını, lakin böyük ölçüdə diaqnoz qoyulmadığını ortaya qoyub.

Charite Virusologiya İnstitutunda və eyni zamanda Almaniya İnfeksiya Tədqiqat Mərkəzində çalışan Prof. Dr. Mehmet Özcan  bildirib ki, Oropuche virusu Latın Amerikasında böyük ölçüdə diaqnoz qoyulmamış bir ictimai sağlamlıq problemidir. Bəzi bölgələrdə hər on adamdan biri əvvəllər virusa yoluxmuş ola bilər.

Simptomlar yüngül olsa belə, risk yüksəkdir

1950-ci illərdə müəyyən edilmiş Oropouche virusu bu günə qədər yalnız məhdud sayda hallarda məlum olmuşdur. Bununla belə, 2023-cü ilin sonundan bəri bildirilən halların sayı 20 mini keçib. Virus qızdırma, titrəmə, baş ağrısı, əzələ və oynaq ağrıları, ürəkbulanma və dəri döküntüsü kimi əlamətlərlə özünü göstərir. Bununla belə, mütəxəssislər hamiləlik zamanı virusa məruz qalmanın dölə hansı təsirinin olduğunun hələ də aydın olmadığını deyirlər.

Oropuche virusuna qarşı hələ də peyvənd və ya spesifik müalicə yoxdur

Tədqiqatçılar 2001-2022-ci illər arasında Boliviya, Braziliya, Kolumbiya, Kosta-Rika, Ekvador və Peruda toplanmış 9400-dən çox qan nümunəsini araşdırıblar. Tapıntılara görə, virusa qarşı antikorlar Latın Amerikası üzrə təxminən hər 100 nəfərdən 6-da aşkar edilib.

Xüsusilə Amazon bölgəsi kimi alçaq və isti bölgələrdə yoluxma nisbətləri 10 faizi ötür, yüksək dağlıq ərazilərdə isə bu nisbət çox aşağıdır. Tədqiqat qrupu maşın öyrənmə üsullarından istifadə edərək virusun yayılmasına təsir edən ekoloji və demoqrafik amilləri təhlil edib. Nəticələrə görə, daimi istilik və güclü yağış kimi iqlim şəraiti virusun yayılmasında əsas amillərdəndir. Elm adamları El Nino hava hadisəsinin də hazırkı epidemiyaya səbəb ola biləcəyini düşünürlər.

Xəbərdarlıq edilib ki, iqlim dəyişikliyi davam edərsə, Oropuche virusunun yayılması daha da arta bilər.

Ən böyük risk Amazon bölgəsindədir

Xəritəçəkmə araşdırmasına görə, virusun ən çox yayıldığı yer Amazon meşəsidir. Bununla belə, Mərkəzi Amerika, Karib hövzəsi və Braziliyanın cənub və sahilyanı ərazilərində də yoluxma riski yüksəkdir.

Oropuche, yəqin ki, Latın Amerikasında həşərat dişləmələri ilə ötürülən ən çox yayılmış viruslardan biridir. O, denq və çikungunya kimi diqqətlə izlənilməlidir.

Virus adətən “görünməz milçəklər” kimi tanınan 3 millimetrdən kiçik milçəklər vasitəsilə ötürülür. Bu milçəklər standart ağcaqanad torlarının məsamələrindən keçəcək qədər kiçikdir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, ərazidə olacaq insanlar uzun paltar geyinməli, tərkibində DEET və ya icaridin olan həşərat kovuculardan istifadə etməli, incə ağ ağcaqanad torlarından istifadə etməlidirlər. Xüsusilə hamilə qadınların bu bölgələrə getməzdən əvvəl həkimə müraciət etmələri tövsiyə olunur.