Alimlər embrionların təxminən 60 faizinin niyə ana bətninə yerləşə bilmədiyini və ya qısa müddət sonra itirildiyini anlamaq məqsədilə süni uşaqlıq modeli yaradıb.

Azmedinfo.az "Euronews"a istinadən yazır ki, tarixi bir yeniliyə imza atan tədqiqatçılar, ilk dəfə olaraq insan embrionunun uşaqlıq bənzəri toxumaya yerləşməsini real vaxt rejimində videoya çəkə biliblər.

Hamiləliyin erkən dövrlərində baş verən “implantasiya” prosesini müşahidə etmək çətin idi. Həkimlər indiyədək yalnız məhdud sayda sabit görüntülərə əsaslanırdılar, çünki proses fasiləsiz qeydə alınmırdı.

Barselonadakı Kataloniya Biyomühəndislik İnstitutunun (IBEC) alimləri, embrionun uşaqlığa tutunması və implantasiya prosesini simulyasiya etmək üçün uşaqlıq selikli qişasının realistik modelini yaradıb.

Tədqiqatla bağlı IBEC-in Reproduktiv Sağlamlıq Biyomühəndisliyi şöbəsinin rəhbəri Samuel Ojosnegros Martos bildirib ki, insan embrionları sərbəst üzən formalardır. Onlar anaya bağlanmalıdır; əks halda həftələr sonra ultrasonda görünənə qədər itirilirlər. Yəni beşinci günlə ultrasonda görünən dövr arasında baş verənlər tamamilə ‘qara qutu’dur.

Süni uşaqlıq kollegen və proteinlərdən hazırlanıb, real toxumanı təqlid edir. Araşdırmada istifadə edilən insan embrionları bu təbəqənin üzərinə yerləşdirilib.

IBEC tərəfindən əldə olunan görüntülərdə embrionların toxumanın içinə fəal şəkildə daxil olduğu müşahidə edilib. Daha sağlam embrionlar zəif keyfiyyətli embrionlarla müqayisədə daha güclü şəkildə yerləşib, bu da implantasiya prosesində embrionun tətbiq etdiyi qüvvənin həlledici rol oynadığını göstərir.

Martos qeyd edib ki, insan embrionu olduqca istilacıdır, toxuma daxilində dəlik açaraq özünü güclü şəkildə ora çəkə bilir.

Araşdırma heyvan embrionları ilə də aparılıb. Təcrübə göstərib ki, insan embrionlarının əksinə, siçan embrionları süni uşaqlığın səthində qalır və toxumanın içinə daxil ola bilmir.

Tədqiqatın əhəmiyyəti

Implantasiya hamiləliyin davamlılığı üçün əsas mərhələdir. Embrionların təxminən 60 faizi ya uşaqlığa yerləşə bilmir, ya da qısa müddət sonra itirilir ki, bu da hamiləlik itkisinin (düşüklərin) ən yayılmış səbəblərindən biridir.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu cür araşdırmalar uğurlu implantasiya ehtimalını artırmağa kömək edə bilər.

Oksford Universitetinin Reproduktiv Tibb professoru Tim Child (araşdırmada iştirak etməyib) bildirib ki, bu çox maraqlı bir işdir, çünki bəzi embrionların niyə yerləşə bildiyini, bəzilərinin isə niyə yerləşmədiyini anlamağa çalışır. Açığı, bu reproduksiyanın öyrənilməsi ən çətin hissələrindən biridir.

Araşdırma həmçinin həkimlərə süni mayalanma (IVF) müalicələrinin uğur nisbətlərini artırmağa yardım edə bilər.

Child qeyd eddib ki, əgər IVF embrionu genetik baxımdan normaldırsa, implantasiya şansı 80 faizə qədər yüksələ bilər. Amma bu heç vaxt 100 faiz deyil. Əsas sual budur: xromosom baxımından normal olsalar belə, niyə hamısı implantasiya ola bilmir?

Onun sözlərinə görə, laboratoriyada hazırlanmış embrionların uşaqlığa köçürülməsi hamiləlikdə “ən çox uğursuzluq baş verən mərhələdir”.

Child əlavə edib ki, bu araşdırma sayəsində gələcəkdə insan embrionlarının uşaqlığa yerləşmə şansını artırmaq üçün dərmanların istifadəsi mümkün olacaq.