Kolumbiyanın And dağlarından tapılmış çoxəsrlik mumiyalar rəqəmsal texnologiyalar vasitəsilə araşdırılaraq virtual şəkildə yenidən quruldu və onların həyatda necə görünə biləcəyi ortaya çıxarıldı.
Azmedinfo.az "Planet today" nəşrinə istinadən yazır ki, XIII–XVIII əsrlər arasında yaşamış bu insanlar üzlərini və çənələrini örtən ölüm maskaları ilə dəfn edilmişdilər. Bu, Kolumbiyada rast gəlinən yeganə belə mədəni praktikadır, baxmayaraq ki, Kolumbiyadan əvvəlki Cənubi Amerikanın digər bölgələrində geniş yayılıb. Lakin onların məzarları talan olunduğundan həmin dörd nəfər və onların arxeoloji mühiti haqqında məlumat çox az idi.
İndi tədqiqatçılar rəqəmsal texnologiyalar vasitəsilə onların kəllə sümüklərini açaraq üzlərini rekonstruksiya ediblər. Nəticələr ilk dəfə Peruda keçirilən XI Dünya Mumiya Araşdırmaları Konqresində təqdim olunub.
Böyük Britaniyadakı Con Murs adına Liverpul Universitetinin Face Lab layihəsinin rəhbəri Cessika Lyu bildirib ki, bu rekonstruksiyalar Cənubi Amerikada yaşamış yerli xalqların “cəlbedici mədəni təcrübələrini” önə çıxarır.
Mumiyalar 6–7 yaşlı bir uşaq, təxminən 60 yaşlı bir qadın və iki gənc kişiyə məxsusdur. Onların hamısı qatran, gil, mum və qarğıdalıdan hazırlanmış üslubi maskalarla bəzədilmişdi. Maskaların burnu və əsas hissələri zədələnsə də, gözləri əhatə edən bəzi dekorativ muncuqlar bu günədək qorunub. Bu insanlar Kolumbiya Andlarının Şərqi Kordilyer bölgəsində yaşamış ispan işğalından əvvəlki əhaliyə aid idilər. Radiokarbon analizlərinə əsasən, onların ömür sürmə tarixi 1216–1797-ci illərə təsadüf edir.
Maskalı kəllələr üzərində kompüter tomoqrafiyası aparılıb. KТ rentgen şüaları vasitəsilə obyektin çoxsaylı ikiölçülü kəsiklərini birləşdirərək virtual üçölçülü təsvir yaradır. Bunun sayəsində komanda maska qatlarını rəqəmsal olaraq çıxarıb kəlləni “praktiki şəkildə demaskalaşdırmağa” nail olub, – deyə Lyu bildirib.
-
Maternal sağlamlıq və hamiləlik ağırlaşmaları üzrə multidissiplinar konfrans keçiriləcəkƏn çox oxunanlar14 Aprel 2026312
-
Mütəxəssislər süd vəzi xərçənginin diaqnostikasına dair canlı praktik məşğələdə bir araya gəldilərƏn çox oxunanlar21 Aprel 2026224
-
Qida borusu və mədə xərçəngində Azərbaycan və Türkiyə həkimlərinin təcrübə mübadiləsi yeni mərhələ açırƏn çox oxunanlar20 Aprel 2026208
-
Ana sağlamlığına və gələcəyə vurulan ağır zərbə - Selektiv abortƏn çox oxunanlar18 Aprel 2026208
-
Talassemiyasız həyat naminə könüllü qanvermə aksiyasıƏn çox oxunanlar14 Aprel 2026202
-
Körpələr evi işçilərinin əməkhaqları artırıldıƏn çox oxunanlar16 Aprel 2026198
-
“Talassemiyasız həyat naminə” proqramı çərçivəsində könüllü qanvermə aksiyasıƏn çox oxunanlar17 Aprel 2026186
-
Onkoloq mədə xərçəngində sağalma şansını artıran innovativ metodları sadaladıƏn çox oxunanlar20 Aprel 2026184
-
Təranə Tağı-zadə: Neyroinkişaf pozuntuları olan pasiyentlərin diaqnostika və reabilitasiyasında multidissiplinar komanda yanaşması olduqca zəruridirƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026180
-
D vitamini səviyyəsinin optimal həddə saxlanılması gələcəkdə demensiya riskindən qoruyurƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026180
-
Katarakta əməliyyatı icbari tibbi sığorta hesabına qarşılanırƏn çox oxunanlar17 Aprel 2026172
-
Azərbaycanda böyrək transplantasiyası və nefrologiyanın inkişaf istiqamətləri müzakirə olunduƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026162
-
AMEA-da ABŞ-ın qlobal səhiyyə təhlükəsizliyi üzrə nümayəndələri ilə görüşƏn çox oxunanlar16 Aprel 2026160
-
Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Albaniyada Xəstəxana Mərkəzinin pediatrik sedasiya otağı istifadəyə verilibƏn çox oxunanlar16 Aprel 2026160
-
Gələcəyin sağlamlığını birlikdə quraq! - “Qadın Sağlamlığı Mərkəzi” İctimai BirliyiƏn çox oxunanlar15 Aprel 2026160
-
15 aprel – Ekoloji Bilik GünüdürƏn çox oxunanlar15 Aprel 2026156
-
Akademik Zərifə xanım Əliyevanın anım günündə aksiyaƏn çox oxunanlar16 Aprel 2026154
-
17 Aprel – Ümumdünya Hemofiliya GünüƏn çox oxunanlar17 Aprel 2026148
-
Regenerativ təbabətin müasir səhiyyə sistemində əhəmiyyəti müzakirə edilibƏn çox oxunanlar20 Aprel 2026148
-
22 Aprel – Beynəlxalq Yer Kürəsi GünüdürƏn çox oxunanlar22 Aprel 2026142