Zoonoz xəstəliklər, yəni heyvanlardan insanlara keçə bilən infeksiyalar, müasir dövrdə qlobal ictimai sağlamlıq üçün ciddi risklərdən biridir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı və Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatının məlumatına görə, insanlarda müşahidə olunan yoluxucu xəstəliklərin təxminən 60 faizi, yeni yaranan infeksiyaların isə 75 faizi zoonoz mənşəlidir.

Azmedinfo.az xəbər verir ki, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) məlumatına görə, zoonoz xəstəliklər həm insanlara, həm də heyvanlara zərər verir, kənd təsərrüfatı məhsuldarlığını azaldır və iqtisadi itkilərə səbəb olur. Ən çox rast gəlinən xəstəliklər arasında bakterial (qarayara, bruselyoz, vərəm, salmonellyoz), virus mənşəli (quduzluq, quş qripi, Qərbi Nil qızdırması, COVID-19), parazitar (exinokokkoz, trixenellyoz, toksoplazmoz) və göbələk mənşəli xəstəliklər yer alır.

Zoonoz infeksiyalar xəstə heyvanla birbaşa təmas, çirklənmiş qida və su, hava-damcı yolu və həşəratlar vasitəsilə yayıla bilər. Ət və süd məhsullarının düzgün emal olunmaması, az bişmiş qidanın qəbulu və təsərrüfatlarda gigiyenik qaydalara əməl edilməməsi insan yoluxmasının əsas səbəblərindəndir. Heyvan təsərrüfatlarında bu xəstəliklərin yayılması məhsuldarlığı azaldır, tələf halları artır və ixrac məhdudiyyətlərinə yol açır.

Ekspertlər bildirir ki, zoonoz xəstəliklərlə effektiv mübarizə yalnız “Vahid sağlamlıq” prinsipi əsasında mümkündür. Bu yanaşma insan, heyvan və ətraf mühit sağlamlığının bir-biri ilə sıx bağlı olduğunu qəbul edir və koordinasiyalı tədbirlər tələb edir. Profilaktik tədbirlər sırasında heyvanların vaxtında peyvəndlənməsi, biotəhlükəsizlik qaydalarına əməl olunması, qida təhlükəsizliyinə nəzarət və ictimai maarifləndirmə kampaniyaları xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Zoonoz xəstəliklərlə mübarizə yalnız baytarlıq yox, həm də ictimai sağlamlıq məsələsidir. İnsan və heyvan sağlamlığı bir-birindən ayrılmazdır.