Son illər uşaqların kompüter oyunlarına marağı artdıqca qorxu janrına aid oyunların da populyarlığı yüksəlmişdir. Qaranlıq süjetlər, gözlənilməz səhnələr və həyəcan yaradan səslər uşaqları tez cəlb etsə də, bu cür oyunlar onların psixoloji inkişafına mənfi təsir göstərə bilər. Uşaqlar hadisələri böyüklərə nisbətən daha emosional qəbul etdikləri üçün oyunlardakı qorxu və təhlükə elementlərini real həyatla əlaqələndirə bilirlər və bu da onların ruh halına təsirsiz ötüşmür.

Azmedinfo.az uşaqların psixoloji sağlamlığı ilə bağlı aktual mövzulardan birinə həsr olunmuş “Uşaqlar və qorxulu kompüter oyunları” adlı analitik məqaləni oxucuların diqqətinə çatdırır.

Qorxulu oyunlar uşaqlara necə təsir edir?

Qorxulu oyunlarla tez-tez təmasda olan uşaqlarda qorxu və narahatlıq hissi arta bilər və bu hal zamanla gündəlik davranışlara da sirayət edə bilər. Uşaqlar tək qalmaqdan çəkinə, gecə vaxtı yatmaq istəməyə və qaranlıqdan qorxmağa başlaya bilərlər. Bu cür oyunların davamlı izlənilməsi və oynanılması yuxu pozğunluqlarına səbəb ola, kabusların yaranmasını artıra və uşağın gecələr tez-tez oyanmasına gətirib çıxara bilər. Gərgin səhnələrlə zəngin oyunlar uşaqlarda əsəbilik, səbirsizlik və aqressiv davranışların formalaşmasına da şərait yarada bilər ki, bu da həm ailə mühitinə, həm də məktəb həyatına mənfi təsir göstərir. Xüsusilə azyaşlı uşaqlarda reallıqla fantaziyanı ayırd etmək qabiliyyəti zəif olduğu üçün onlar oyunlarda baş verən hadisələri real təhlükə kimi qavraya və uzun müddət həmin qorxu hissi ilə yaşaya bilərlər.

Uşaqlar arasında məşhur qorxulu oyunlara nümunələr

Valideynlərin diqqətli olması vacibdir, çünki bir çox məşhur oyun zahirən cizgi üslubunda və ya maraqlı süjetlə təqdim olunsa da, daxilində ciddi qorxu elementləri daşıyır. Məsələn Five Nights at Freddy’s adlı oyunda uşaq gecə vaxtı qorxulu robot fiqurlarından qorunmağa çalışır və bu gərgin atmosfer psixoloji narahatlıq yarada bilər. Granny oyununda qaranlıq evdən qaçmaq əsas məqsəd kimi göstərilir və bu, uşaqlarda daimi təhlükə hissi formalaşdıra bilər. Poppy Playtime vizual baxımdan rəngarəng görünsə də, sirli və qorxulu səhnələrlə doludur və uşağın emosional vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Eyes: The Horror Game oyunu qorxulu səslər və gözlənilməz hadisələrlə gərginlik yaratmaq qabiliyyətinə malikdir. Baldi’s Basics isə zahirən sadə və əyləncəli görünsə də, daxilində psixoloji təzyiq yaradan səhnələrə malikdir.

Valideynlər nə etməlidirlər?

Valideynlər uşaqlarının hansı oyunları oynadıqlarına diqqət yetirməli və onların yaş səviyyəsinə uyğun olmayan məzmunlardan qorunmasına çalışmalıdırlar. Oyunların yaş kateqoriyasına baxmaq, uşaqla oynadığı oyun haqqında söhbət etmək və onun hisslərini dinləmək bu prosesdə çox önəmlidir. Oyun vaxtının normaya salınması və gün ərzində fiziki fəaliyyətə, kitab oxumağa və yaradıcılıq məşğələlərinə yer verilməsi uşağın psixoloji balansının qorunmasına kömək edir. Uşaqda qorxu, əsəbilik və ya davranış dəyişiklikləri müşahidə edildikdə, bunu ciddiyə almaq və lazım gəldikdə psixoloq məsləhətinə müraciət etmək məqsədəuyğundur.

Qorxulu kompüter oyunları uşaqlar üçün əyləncəli görünsə də, uzunmüddətli təsirləri nəzərə alındıqda riskli məzmun hesab olunur. Uşağın sağlam psixoloji inkişafı üçün valideyn nəzarəti, düzgün oyun seçimi və ailədaxili ünsiyyət mühüm rol oynayır. Uşaqlara təhlükəsiz, maarifləndirici və inkişaf etdirici oyunların seçilməsi onların həm emosional, həm də zehni inkişafına müsbət təsir göstərir və gələcəkdə daha sağlam bir fərd kimi formalaşmalarına zəmin yaradır.