Azərbaycan Tibbi İnformasiya və Səhiyyə Portalı
16 Aprel 2026, Cümə axşamı, 00:12
Əlaqə vasitələri
Bizimlə əlaqə
JAMA Neurology: Beynin ağır xəstəliyinə səbəb olan geniş yayılmış risk faktoru aşkarlandı
22 Yanvar 2026
236
JAMA Neurology: Beynin ağır xəstəliyinə səbəb olan geniş yayılmış risk faktoru aşkarlandı

Tədqiqatçılar 10 mindən çox insanın məlumatlarını təhlil edərək belə qənaətə gəliblər ki, çirkli atmosferin uzunmüddətli təsiri motor neyron xəstəliyi riskini artırır. Bu, nadir rast gəlinən, lakin ağır gedişatlı neyrodegenerativ xəstəlikdir.

 

Azmedinfo.az "JAMA Neurology" elmi jurnalında dərc olunan araşdırmanın nəticələrinə diqqət çəkib. 

Alimlər sınaqdan keçirilən şəxslərin diaqnoz qoyulmazdan on il əvvəl yaşadıqları yerlərdə havanın çirklənmə səviyyəsini öyrəniblər. Mütəxəssislər əsasən avtonəqliyyatla əlaqəli olan azot-dioksid və narın asılı hissəciklərə xüsusi diqqət yetiriblər. Məlum olub ki, hətta çirklənmə səviyyəsi aşağı olduqda belə, motor neyron xəstəliyinin inkişaf ehtimalı ekoloji cəhətdən təmiz mühitlə müqayisədə 20–30 faiz daha yüksəkdir.

Xəstəlik artıq diaqnoz qoyulduğu təqdirdə isə, çirkli havanın uzunmüddətli təsiri xəstəliyin daha sürətli irəliləməsi ilə birbaşa bağlı olub. Belə ki, bu insanlarda hərəkət və tənəffüs funksiyalarının pisləşməsi, vaxtından əvvəl ölüm riski və süni tənəffüs cihazına ehtiyac halları daha çox müşahidə edilib.

Müəlliflər vurğulayırlar ki, bu əlaqənin dəqiq mexanizmləri hələ tam aydın deyil. Xəstəliyi tətikləyən potensial amillər kimi xroniki iltihab, çirklənmənin ağciyərlərə mənfi təsiri və sinir sisteminin bəzi şöbələrinin yüksək həssaslığı göstərilir.

Lakin ümumi nəticə birmənalıdır. Havanın keyfiyyəti təkcə ürək-damar və tənəffüs sisteminə deyil, həm də birbaşa sinir sisteminə təsir edir.

Ən çox oxunanlar