Başa dəyən təkrar zərbələr bir çox insanın düşündüyündən daha tez-tez baş verir. Təmas idman növləri, hərbi hazırlıq və fövqəladə hallar xidmətlərində çalışmaq beyni tez-tez sarsıntılara və kəskin hərəkətlərə məruz qoyur. Hətta beyin silkələnməsi baş verməsə belə, bu təsirlər zaman keçdikcə hiss olunmadan beyin toxumalarına təzyiq göstərə bilər.

Azmedinfo.az xəbnər verir ki, bununla bağlı tədqiqatın nəticələri "Journal of Neurotrauma" jurnalında dərc olunub.

Yuta Universitetinin alimləri hazırda ciddi zədələr yaranmazdan əvvəl beyni qorumağın yollarını araşdırırlar. Ümidverici yanaşmalardan biri "fotobiomodulyasiya" kimi də tanınan qırmızı işıq terapiyasıdır. 

Simptomlar yarandıqdan sonra travmaları müalicə etmək əvəzinə, bu metod uzunmüddətli təsir şəraitində beyin sağlığını qorumağa yönəlib. Amerika futbolu ilə məşğul olan kollec oyunçularının iştirakı ilə aparılan yeni araşdırma ruhlandırıcı nəticələr verir.

Həkimlər onilliklərdir ki, başa dəyən təkrar zərbələrin yaratdığı beyin zədələrini öyrənirlər. "Yumruq zərbəsi sindromu" kimi köhnə terminlər və "xroniki travmatik ensefalopatiya" kimi daha yeni anlayışlar beynin çoxsaylı güc təsirinə məruz qalması ilə bağlı uzunmüddətli fəsadları təsvir edir. Zaman keçdikcə başın təcilli təkrar hərəkətləri yaddaş problemlərinə, əhval-ruhiyyə dəyişikliyinə, çaşqınlığa və hətta demensiyaya (ağıl zəifliyi) səbəb ola bilər.

Tədqiqatlar göstərir ki, bədənə tətbiq olunan qüvvə başa ötürülə bilər və birbaşa zərbə olmasa belə, həssas beyin toxumasına təzyiq göstərə bilər. Bu zədələnmədə iltihablanma mühüm rol oynayır. Başın sürətli hərəkətindən sonra immun hüceyrələri toxumaların bərpasına kömək etmək üçün kimyəvi siqnallar ifraz edir. Qısamüddətli iltihab sağalmaya kömək etsə də, davamlı iltihab zərər verir.

İmmun sisteminin uzunmüddətli aktivliyi neyronları zədələyir, beyin hüceyrələri arasındakı əlaqəni pozur və bərpa sistemlərini zəiflədir. Təkrar iltihablanmalar yaşlılıq dövründə ciddi nevroloji xəstəliklərin yaranma riskini artırır.

Fotobiomodulyasiya metodu baş dərisi və burun boşluğu vasitəsilə ötürülən qırmızı və yaxın infraqırmızı işıqdan istifadə edir. 810 nanometr dalğa uzunluğuna malik işıq beynin xarici qatlarına çatır və hüceyrələrin enerji mərkəzləri olan mitoxondrilərlə qarşılıqlı əlaqəyə girir. Bu işıq enerji istehsalını artırır və oksigen istifadəsini yaxşılaşdırır. Daha çox enerji beyin hüceyrələrinin güclü qalmasına və stressdən sonra bərpa olunmasına kömək edir.