Krım–Konqo hemorragik qızdırması (KKHQ) kəskin gedişli, ağır qanaxma ilə müşayiət olunan virus mənşəli infeksion xəstəlikdir. Bu virus Nairovirus cinsinə aid olub Bunyaviridae ailəsinə daxildir.

Azmedinfo.az mütəxəssislərin rəyinə əsaslanaraq xəbər verir ki, xəstəlik həm insanlar, həm də heyvanlar üçün təhlükəlidir, lakin insanlarda daha ağır keçir.


KKHQ əsasən aşağıdakı yollarla yayılır:

Encefalit gənələri (xüsusilə Hyalomma növü) tərəfindən insanı sancmaqla;

Virusla yoluxmuş mal-qara və digər heyvanların qanı, toxumaları və sekresiyaları ilə təmasda olmaqla;

Yoluxmuş insanların qanı, sidiyi, tüpürcəyi və ya bədən mayeləri ilə birbaşa təmas zamanı (xüsusilə səhiyyə işçiləri üçün risklidir).

Əsas simptomlar:

Xəstəliyin inkubasiya dövrü gənə sancmasından sonra: 1–3 gün (bəzən 9 günədək) çəkir.

Yoluxmuş qan və ya toxuma ilə təmasdan sonra: 5–6 gün (maksimum 13 gün) davam edir.

Xəstəlik qəfil başlayır və aşağıdakı simptomlarla müşayiət olunur:

Yüksək hərarət (39–41°C)

Baş ağrısı

Əzələ və bel ağrıları

Gözlərdə qızartı, işığa həssaslıq

Bulantı, qusma, ishal

Üz və döş nahiyəsində qızartı

Burun, diş əti və daxili orqanlardan qanaxmalar

Qaraciyər və dalaq böyüməsi

Dəri altında göyərmələr (hematomalar)

Qızdırm orqanizmin bir çox sistemini zədələyə bilər. Ən təhlükəli fəsadlar bunlardır:

Ağciyər və böyrək çatışmazlığ

Qanaxmalar nəticəsində şok

Qaraciyərin zədələnməsi

Ölüm halları (xəstəliyin ölümcüllük nisbəti 10–40% arasında dəyişir)

Müalicə və profilaktika:

Hal-hazırda xəstəliyə qarşı spesifik peyvənd insanların istifadəsi üçün mövcud deyil (yalnız bəzi ölkələrdə məhdud istifadə olunur). Müalicə əsasən simptomatik və dəstəkləyici xarakter daşıyır:

Qanaxmanın qarşısını almaq və durdurmaq

Elektrolit balansının bərpası

Qaraciyər və böyrək funksiyalarının qorunması

Antiviral dərman Ribavirin bəzi hallarda istifadə oluna bilər, lakin effektivliyi hələ də müzakirə mövzusudur.

Qorunma yolları:

Gənə sancmalarından qorunmaq üçün gətərici mühitlərə gedərkən qoruyucu geyim geyinmək

Gənə tapıldıqda onu spirt və ya pensetlə düzgün çıxarmaq

Heyvan kəsimi və işlənməsi zamanı əlcək və qoruyucu geyimdən istifadə etmək

Yoluxmuş şəxslərlə təmasdan çəkinmək və səhiyyə işçilərinin izolyasiya qaydalarına ciddi əməl etməsi

Risk zonalarında əhalinin maarifləndirilməsi və epidemioloji nəzarət tədbirlərinin gücləndirilməsi

Krım–Konqo hemorragik qızdırması əhəmiyyətli ictimai sağlamlıq problemi yarada biləcək ciddi infeksiyadır. Lakin vaxtında aşkarlandıqda və düzgün tədbirlər görüldükdə xəstəliyin qarşısını almaq və yayılmasını əngəlləmək mümkündür. Xüsusilə kənd təsərrüfatı işçiləri, baytarlar, səhiyyə işçiləri və mal-qara ilə təmasda olan şəxslər diqqətli olmalı və maarifləndirici məlumatlara əməl etməlidirlər.