Dəm qazı zəhərlənməsindən necə qorunmalı? Terapevt izah etdi

10 Fevral 2026

316

Dəm qazı zəhərlənməsindən necə qorunmalı? Terapevt izah etdi

Dəm qazı zəhərlənməsi tibbdə ən təhlükəli və eyni zamanda ən çox gözardı edilən hallardan biridir. Rəngsiz, qoxusuz və dadsız olan karbonmonoksid qapalı məkanlarda hiss edilmədən toplanaraq qısa müddətdə ağır, bəzən isə ölümcül nəticələrə səbəb ola bilir. Xüsusilə payız və qış aylarında qaz cihazlarından intensiv istifadə bu riski artırır.

Azmedinfo.az xəbər veri ki, Sumqayıt Tibb Mərkəzinin 2 nömrəli Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin ailə həkimi-terapevt Aytən Eyvazova sözlərinə görə, karbonmonoksid karbon tərkibli yanacağın natamam yanması nəticəsində yaranır. Qaz sobaları, kombilər, su qızdırıcıları, nasaz tüstü bacaları, kömür və odunla işləyən sobalar, eləcə də qapalı məkanlarda generator və avtomobil mühərriklərinin işlədilməsi əsas mənbələr hesab olunur.

A.Eyvazovanın sözlərinə görə, bu qaz qana sürətlə daxil olaraq hemoqlobinlə birləşir və orqanizmdə oksigen daşınmasını kəskin şəkildə azaldır. Oksigen çatışmazlığı ilk növbədə beyin və ürək kimi həyati vacib orqanları zədələyir.

Zəhərlənmənin ilkin əlamətlərinə baş ağrısı, başgicəllənmə, halsızlıq, ürəkbulanma və yuxululuq daxildir. Qazın təsiri davam etdikcə nəfəs darlığı, sinədə sıxılma, şüurun itməsi və ağır hallarda qıcolmalar müşahidə oluna bilər.

Həkim qeyd edir ki, uşaqlar, yaşlılar, hamilə qadınlar və xroniki ürək-ağciyər xəstəlikləri olan şəxslər risk qrupuna daxildir. Dəm qazından zəhərlənmə zamanı ilk dəqiqələr həyati əhəmiyyət daşıyır. Mütəxəssisin tövsiyəsinə əsasən, zərərçəkən dərhal təmiz havaya çıxarılmalı, qapı və pəncərələr açılmalı, təcili tibbi yardım çağırılmalıdır. Huşsuz şəxs yan vəziyyətdə uzadılmalı, kömək edən şəxsin isə öz təhlükəsizliyini unutmaması vacibdir. Müalicə xəstəxana şəraitində aparılır və əsasən yüksək konsentrasiyalı oksigen terapiyasına əsaslanır. Ağır hallarda hiperbarik oksigen müalicəsinə ehtiyac yarana bilər. Vaxtında tibbi müdaxilə ağır fəsadların qarşısını almaqda həlledici rol oynayır.

Dəm qazından qorunma müalicədən daha asandır. Qaz cihazlarının mütəmadi texniki baxışdan keçirilməsi, tüstü bacalarının təmiz saxlanılması, karbonmonoksid detektorlarının quraşdırılması və qapalı məkanlarda generatorlardan istifadə edilməməsi bu riskin qarşısını almaqda faydalıdır.

Dəm qazı görünmür və hiss olunmur, lakin təsiri sürətli və son dərəcə təhlükəlidir. Şübhəli hallarda vaxt itirmədən tibbi yardıma müraciət etmək insan həyatını xilas edə bilər.