Hər il 8 may tarixində Beynəlxalq Talassemiya Günü qeyd olunur. Bu günün məqsədi talassemiya xəstəliyindən əziyyət çəkən insanlara dəstək olmaq, ictimaiyyəti məlumatlandırmaq və bu irsi qan xəstəliyinə qarşı mübarizəyə diqqət çəkməkdir.

Azmedinfo.az çağırış edir ki, 8 may — həmrəylik, məlumatlanma və dəstək günündə hər birimiz talassemiya ilə yaşayan insanların səsini eşitməli və onların həyat keyfiyyətini artırmaq üçün üzərimizə düşəni etməliyik.

Talassemiya nədir?
Talassemiya — qanın əsas komponentlərindən olan hemoglobindəki zülal zəncirlərinin sintezində yaranan genetik pozuntudur. Bu xəstəlik zamanı orqanizm normal hemoglobin istehsal edə bilmir ki, bu da ağır qanazlığına (anemiyaya) səbəb olur. Hemoglobin çatışmazlığı oksigenin toxumalara daşınmasında problem yaradır və nəticədə xəstədə tez yorulma, dəri solğunluğu, böyümə ləngiməsi, sümük deformasiyaları və dalağın böyüməsi kimi əlamətlər müşahidə olunur.

Talassemiya əsasən iki formada müşahidə olunur:

Beta-talassemiya (Major və Minor)

Alfa-talassemiya

Ən ağır forma Beta-talassemiya major adlanır və adətən uşaq yaşlarında diaqnoz qoyulur. Bu tip xəstələr daim qan köçürülməsinə ehtiyac duyurlar.

Talassemiya daşıyıcılığı: Səssiz təhlükə
Talassemiya genetik keçişli olduğundan valideynlərdən övladlara ötürülür. Daşıyıcı valideynlərin özündə xəstəliyin heç bir əlaməti müşahidə olunmasa da, iki daşıyıcının övladı ağır talassemiya ilə doğula bilər. Bu səbəbdən evlilik öncəsi tibbi müayinələr və genetik məsləhət həyati əhəmiyyət daşıyır.

Talassemiyanın diaqnostikası və müalicəsi
Xəstəliyin diaqnozu xüsusi qan analizləri və molekulyar-genetik testlər vasitəsilə qoyulur. Talassemiyanın müalicəsində əsas yanaşma metodları bunlardır:

Müntəzəm qan köçürülməsi

Dəmirin orqanizmdən xaric edilməsi üçün çelasiya terapiyası

Sümük iliyi transplantasiyası (müalicəedici yeganə üsul)

Daimi qan köçürmələri zamanla orqanizmdə dəmir yığılmasına səbəb ola bilər. Bu isə ürək, qaraciyər və endokrin sistemdə ağırlaşmalara gətirib çıxarır. Odur ki, dəmirdən təmizləmə müalicəsi vacibdir.

Azərbaycanda talassemiya ilə mübarizə
Ölkəmizdə bu sahədə maarifləndirmə və profilaktika tədbirləri son illərdə xeyli genişlənmişdir. Talassemiya Mərkəzi bu sahədə ixtisaslaşmış qurum olaraq, xəstələrin diaqnozu, müalicəsi və nəzarəti ilə məşğuldur. Evlilikqabağı tibbi müayinələrin məcburi olması talassemiyanın erkən aşkarlanması və yayılmasının qarşısının alınması baxımından mühüm addımdır.

Talassemiya yalnız tibbi deyil, eyni zamanda sosial bir problemdir. Xəstələrin həyatda qalması və normal həyat sürdüyü bir cəmiyyət yaratmaq üçün:

Maarifləndirmə işləri genişlənməli

Evlilikqabağı müayinələrə ciddi yanaşılmalı

Donor qan bankları gücləndirilməli

Cəmiyyət bu xəstəlik haqqında daha çox məlumatlandırılmalıdır