Biz rəqəmsal dünyadayıq. Uşaqlar əllərində telefonla gəzirlər, planşetlərə toxunmaq indi refleks kimidir. Parlaq rənglər və canlı təsvirlər onları maqnit kimi cəlb edir.

Azmedinfo.az "TRT Haber"ə istinadən yazır ki, ekranların mavi işığı onlara düşündüyündən daha çox zərər verir.

Araşdırmalar göstərir ki, axşam saatlarında mavi işığa məruz qalma uşaqların yuxuya getməsini çətinləşdirir və səhər yorğun oyanmasına səbəb olur. Üstəlik, gün ərzində onların diqqət müddəti qısalır və bu vəziyyət onların məktəbdəki performansına mənfi təsir göstərir.

Bu görünməz təhlükə uşaqların bioloji saatlarını necə pozur. Niyə xüsusilə uşaqlar üçün daha böyük risk yaradır və ailələr bununla bağlı nə edə bilər? Bütün bu sualları cavablandıran Marmara Universiteti Pendik Təhsil və Araşdırma Xəstəxanası Uşaq Nevrologiyası Mütəxəssisi Dr. İsmayıl Hakkı Akbeyazla danışdıq.

"Mavi işığa, xüsusən də axşam saatlarında məruz qaldıqda beyində melatonin hormonunun ifrazını boğur. Melatonin yuxu-oyanma dövrünü tənzimləyən və orqanizmə "yatmaq vaxtının" gəldiyini bildirən və bioloji saatımızı tənzimləyən bir hormondur. Uşaqların gözləri böyüklərdən daha həssasdır və buna görə də mavi işığa qarşı daha həssas olur. Bundan əlavə, uşaqların beyinləri hələ də inkişaf etdiyindən, yuxu keyfiyyətinin pisləşməsi onların idrak inkişafına, öyrənmə bacarıqlarına və emosional tarazlığa mənfi təsir göstərə bilər, bu pozulma uzun müddət ərzində uşaqlarda xroniki yuxu pozğunluqlarına, diqqət çatışmazlığına, öyrənmə çətinliklərinə, hətta emosional balansın pozulmasına səbəb ola bilər".

Ailələr nə etməlidir?

Mavi işığın dağıdıcı təsirini sadəcə olaraq “gecə rejimi”nə keçmək və ya mavi işıq filtri eynəklərindən istifadə etməklə aradan qaldırmaq mümkün deyil. Bəli, bu tədbirlər müəyyən qorunma təmin edir, lakin əsas məqsəd uşaqları ekranlardan uzaqlaşdırmaq və diqqətlərini başqa şeylərə yönəltmək olmalıdır. Bəs ailələr konkret olaraq nə edə bilər?

Gecə rejimi və filtrlərdən istifadə edin: Cihazlarda mavi işıq filtrləri və ya gecə rejimi əks olunan işığı qismən azaldır. Ancaq bunun qarşısını tamamilə ala bilmədiyi üçün tək başına kifayət deyil.

Mavi işıq filtri eynəkləri: Onlar yüksək enerjili işığı böyük ölçüdə bloklasalar da, məruz qalmağı sıfıra endirmək hələ də mümkün deyil.

Ekrandan kənar fəaliyyətləri təşviq edin: Ailə olaraq oxumağı, rəngləməyi və ya oyun oynamağı daxil edin. Beləliklə, uşaqlar ekrana başqa xoş alternativlər tapa bilərlər.

Yuxu mühitini təşkil edin: Otaq qaranlıq, sakit və sərin olmalıdır. Bu şərtlər melatonin ifrazını dəstəkləmək üçün vacibdir.

Ekran vaxtına məhdudiyyətlər qoyun: Xüsusilə yatmazdan 1-2 saat əvvəl cihazları tamamilə söndürmək uşaqların beynini yuxu rejiminə keçirməyə kömək edir.