Lids Universitetindən olan britaniyalı alimlərin apardığı araşdırmaya əsasən, hətta qlobal istiləşmə ən optimist ssenari üzrə (+2°C) inkişaf etsə belə, bu əsrin sonuna qədər Xəzər dənizinin səviyyəsində 5-10 metrlik azalma müşahidə oluna bilər.

Azmedinfo.az xəbər verir ki, bununla bağlı tədqiqatın nəticələri “Communications Earth & Environment” elmi jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, ən pessimist proqnozlar reallaşarsa, suyun səviyyəsi 21 metrədək aşağı düşə bilər. Bu cür dəyişikliklər Xəzər regionunda yaşayan təxminən 15 milyon insan üçün genişmiqyaslı ekoloji fəlakət riskini artırır. 

Dünyanın ən böyük qapalı su hövzəsi olan Xəzər dənizi, nadir ekosistemin qorunmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xəzər suitisi, ağcaqayın, ulduz nərə kimi endemik növlər bu bölgədə yaşayır.

Aparılan hesablamalara görə, temperaturun azca yüksəlməsi belə dəniz səthinin təxminən 112 min kvadrat kilometr azalmasına səbəb ola bilər ki, bu da İslandiyanın ümumi ərazisindən daha çoxdur. Dənizin dayaz hissələrində yerləşən ekoloji və iqtisadi baxımdan dəyərli ərazilərin su altında qalması, biomüxtəlifliyə və əhalinin dolanışığına mənfi təsir göstərə bilər.

Xəzərin şimal sahillərində yaşayan əhali isə daha ciddi təsirlərlə üzləşə bilər. Çünki balıqçılıq fəaliyyətinin dayanması onların əsas gəlir mənbəyini aradan qaldıracaq, iqlim şəraiti isə kənd təsərrüfatı kimi alternativ sahələrin inkişafına imkan verməyəcək.

Bundan əlavə, Bakı və Aktau kimi əsas liman şəhərləri yeni sahil xəttindən onlarca kilometr aralıda qalaraq, mövcud neft və logistika infrastrukturunun köklü dəyişdirilməsini zəruri edəcək.

Xəzərin dayazlaşması Aral dənizi böhranını xatırladan ssenarilərə də səbəb ola bilər — yəni dəniz dibindəki duz və sənaye tullantılarının havaya qarışaraq zəhərli toz fırtınaları yaratması riski mövcuddur.

Nəticə olaraq, alimlər bu təhlükələrin qarşısını almaq məqsədilə qorunan ərazilərin yaradılması, biomüxtəlifliyin davamlı monitorinqi və sahilyanı regionların iqtisadi fəaliyyətlərinin şaxələndirilməsi istiqamətində təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməsini tövsiyə edirlər.