Qlobal istiləşmə nəticəsində denge qızdırması və çikungunyanın Avropada endemik hal ala biləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edilir. Bu, həmçinin xəstəliklərin daşıyıcısı olan “pələng ağcaqanadı”nın yayılması, eləcə də urbanizasiyaya və səyahətlə də bağlıdır.

Azmedinfo.az “Lancet Planetary Health” jurnalında bununla bağlı dərc olunan tədqiqata diqqət çəkib. Təqdiqat 35 il ərzində epidemiya riski ilə iqlim, ətraf mühit, sosial-iqtisadi şərait, demoqrafik və entomoloji məlumatlar daxil olmaqla bir çox amillər arasında əlaqəni təhlil edib.

Qeyd olunur ki, hazırda 129 ölkədə 4 milyarda yaxın insan əvvəllər əsasən tropik və subtropik ölkələrdə aşkar edilmiş və əsas daşıyıcıları “Aedes aegypti” sarılıq və “Aedes albopictus” “pələng” ağcaqanadları olan dəngə və ya çikungunya qızdırmasına yoluxma riski altındadır. 

İqlim nə qədər isti olarsa, “Pələng” ağcaqanadının inkişaf dövrü qısalır və temperaturun təsiri altında həşəratda virusun çoxalma sürəti artır.

Avropada ilk epidemiyaya 25 ildən çox vaxt lazım olsa da, denge və çikungunya qızdırması epidemiyalarının tezliyi və miqyası yalnız 2010-cu ildən başlayaraq artıb. Təkcə 2024-cü ildə 304 denge qızdırması hadisəsi qeydə alınıb ki, bu da əvvəlki 15 ildəki 275 yoluxmanı üstələyir. Xəstəliyin yerli miqyasda yayılması dörd ölkədə aşkar edilib: İtaliya, Xorvatiya, Fransa və İspaniya. Demək olar ki, bütün hallar (95 faiz) iyul-sentyabr ayları arasında baş verib, onların dörddə üçü şəhər və ya şəhərətrafı ərazilərdə, qalan dörddəbiri isə kənd yerlərində qeydə alınıb.

Yay mövsümündə temperaturun hər bir dərəcə artması epidemiya riskini artırır. Beləliklə, müəlliflər iddia edirlər ki, çox yüksək temperaturlu yay ayları yoluxmanın daha sürətlə yayılmasına səbəb olur.

Proqnozlarına görə, 2060-cı illərdə epidemiya riski 1990-2024-cü illərdə olduğundan beş dəfə artıq ola bilər.