Dünya üzrə hər il milyonlarla insanın həyatına təsir edən hepatit virusu hələ də qlobal səhiyyə üçün ciddi təhdid olaraq qalır. Onun A, B, C, D və E kimi müxtəlif tipləri mövcuddur və bir çox hallarda uzun müddət heç bir əlamət vermədən irəliləyir. Bu isə onu daha təhlükəli edir – çünki xəstəlik çox vaxt gec mərhələdə, artıq qaraciyər zədələndikdən sonra aşkar olunur.

Azmedinfo.az "WHO Global Hepatitis Report, 2024" hesabatına istinadən yazır ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) 2024-cü il məlumatına görə, dünyada 300 milyondan çox insan hepatit viruslarının daşıyıcısıdır. Bu insanların əksəriyyəti virusu daşıdıqlarından xəbərsizdir və bu, diaqnoz və müalicənin gecikməsinə səbəb olur. ÜST bildirir ki, hepatit B və C-nin erkən aşkarlanması və müalicəsi ilə yüz minlərlə insanın həyatını xilas etmək mümkündür.

Hepatit C artıq tam müalicə edilə bilən xəstəlikdir. Yeni nəsil antiviral dərmanlar sayəsində 8–12 həftəlik müalicə ilə virusu tam aradan qaldırmaq mümkündür. Problem yalnız xəstələrin vaxtında testdən keçməməsidir. [Mayo Clinic Proceedings, 2024]

Mütəxəssislərin ortaq çağırışı eynidir: hepatit testindən keçin. Bu, sadə qan analizi ilə həyata keçirilir və virusun olub-olmadığını tez müəyyən etməyə imkan verir. Xüsusilə aşağıdakı qruplar üçün skrininq tövsiyə olunur:

İynə ilə müalicə və ya döymə prosedurları keçmiş şəxslər

Qan köçürməsi almış xəstələr

Hamilə qadınlar

Səhiyyə işçiləri

Alkoqol istifadəsi və qaraciyər xəstəlikləri olan şəxslər

Qorunmaq üçün nə etməli?

Hepatit B-yə qarşı peyvənd olun – xüsusilə yenidoğulmuşlar, səhiyyə işçiləri və risk qrupundakılar üçün vacibdir.
Təhlükəsiz gigiyena və steril tibbi prosedurlar – stomatoloji, kosmetoloji və iynə ilə bağlı prosedurlarda steril şəraitə diqqət edin.
Prezervativdən istifadə edin – hepatit B və C qorunmasız cinsi əlaqə ilə də yoluxa bilər.
Sağlam qidalanma və həyat tərzi – alkoqol və nəzarətsiz dərman istifadəsi qaraciyəri zəiflədir.
Vaxtaşırı qaraciyər müayinəsi – AST, ALT, qaraciyər USM və virus analizləri vaxtında tədbir görməyə imkan verir.

Hepatit C virusuna yoluxmuş xəstələrin 95%-i yeni antiviral dərmanlarla tam müalicə olunur. Hepatit B-nin isə müasir müalicə rejimləri ilə uzun illər ərzində qaraciyərin qorunması və virusun aktivliyinin qarşısı alınması mümkündür. [Harvard Health Publishing, 2023]

Əgər siz və ya yaxınlarınız indiyədək hepatit testindən keçməyibsə, indi tam zamanıdır. Səssiz və görünməz gedən bu xəstəliyə qarşı maarifləndirmə, müayinə və profilaktika ilə qalib gəlmək mümkündür.