PM2.5 (diametri 2.5 mikrometrdən kiçik olan hissəciklər) havanın çirklənməsinin ən təhlükəli formalarından biridir.

Azmedinfo.az ÜST-ün məlumtına əsasən xəbər verir ki, bu hissəciklər havada uzun müddət qala bilir və insan tənəffüs sisteminə daxil olaraq ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olur.

PM2.5 çirklənməsinin sağlamlığa təsiri:

1. Metabolik xəstəliklər:

   • Havanın yüksək səviyyədə çirklənməsi insulinin effektivliyini azalda bilər, bu da şəkərli diabet riskini artırır.

   • Xroniki iltihabi proseslər metabolik balansı pozaraq piylənmə və insulinin rezistentliyi ilə əlaqəli problemlər yarada bilər.

2. Ürək-damar xəstəlikləri:

   • PM2.5 çirklənməsi arteriyaların daralmasına və sərtləşməsinə səbəb ola bilər ki, bu da yüksək təzyiq və ürək çatışmazlığı riskini artırır.

   • Uzun müddətli məruz qalma miokard infarktı (ürək tutması) və insult ehtimalını yüksəldir.

3. Onkoloji təsirlər:

   • PM2.5 tərkibində ağır metallar, üzvi çirkləndiricilər və kanserogen maddələr ola bilər. Bunlar ağciyər xərçəngi riskini artırır.

   • Digər xərçəng növləri, xüsusilə də boğaz və tənəffüs yolları şişləri, havanın çirklənməsi ilə əlaqələndirilir.

4. Tənəffüs sistemi problemləri:

   • Astma və xroniki bronxit riskini artırır, mövcud tənəffüs problemlərini daha da ağırlaşdırır.

   • Ağciyərlərin funksional azalması və ağciyər emfizeması inkişaf edə bilər.

5. Perinatal və neonatal sağlamlıq:

   • Hamiləlik dövründə PM2.5 çirklənməsinə məruz qalmaq düşük, vaxtından əvvəl doğuş, dölün inkişaf geriliyi və aşağı doğuş çəkisi ilə əlaqələndirilir.

   • Yenidoğulmuşlarda tənəffüs çətinlikləri və körpə ölümlərinin artması müşahidə oluna bilər.
     
     

Bütün bu risklər havanın çirklənməsinə nəzarət tədbirlərinin və fərdi qorunma vasitələrinin əhəmiyyətini vurğulayır. Şəhər ərazilərində havanın keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və fərdi səviyyədə maska taxmaq, yaşıl zonalarda daha çox vaxt keçirmək kimi tədbirlər riskləri azalda bilər.