Bu gün – 12 sentyabr Ümumdünya İlk Tibbi Yardım Günüdür. Hər il sentyabr ayının ikinci şənbə günü qeyd olunan bu günün əsas məqsədi insanların fövqəladə vəziyyətlər zamanı düzgün və vaxtında ilk tibbi yardım göstərməsinin vacibliyinə diqqət çəkməkdir.

Azmedinfo.az xəbər verir ki, Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyətləri Federasiyasının (IFRC) məlumatına görə, 2026-cı ildə Ümumdünya İlk Tibbi Yardım Gününün mövzusu miqrasiya kontekstində ilk tibbi yardıma diqqət çəkir.

İlk tibbi yardım peşəkar tibbi yardım gələnədək zərərçəkənə göstərilən ilkin və həyati əhəmiyyət daşıyan yardımdır. Yol qəzası, boğulma, yanıq, kəsik və güclü qanaxma, huşun itirilməsi, boğulma, ürək dayanması və digər təcili hallarda ilk dəqiqələrdə görülən düzgün tədbirlər insan həyatının xilas edilməsində mühüm rol oynaya bilər. IFRC qeyd edir ki, bir çox hallarda ilk tibbi yardımı hadisə yerində olan adi insanlar göstərir və bu səbəbdən əsas ilkin yardım bacarıqlarının geniş yayılması böyük əhəmiyyət daşıyır.

İlk tibbi yardım zamanı ən vacib qaydalar hansılardır?

Fövqəladə hadisə ilə qarşılaşdıqda ilk növbədə sakitliyi qorumaq və hadisə yerinin təhlükəsiz olduğuna əmin olmaq lazımdır. Yardım göstərən şəxs öz həyatını da təhlükəyə atmamalıdır. Vəziyyət ağırdırsa, dərhal təcili tibbi yardım çağırılmalı və hadisənin dəqiq yeri, zərərçəkənlərin sayı və vəziyyəti barədə məlumat verilməlidir.

Güclü qanaxma zamanı əsas məqsəd qan itkisini azaltmaqdır. Bunun üçün yara üzərinə təmiz materialla birbaşa təzyiq göstərmək vacibdir. Yanıq zamanı zədələnmiş nahiyə sərin axar su altında soyudula bilər, lakin dəriyə yapışmış paltar zorla çıxarılmamalıdır. Huşsuz, lakin normal nəfəs alan insan yan vəziyyətə gətirilə bilər. İnsan nəfəs almırsa və ya normal nəfəs alması yoxdursa, təcili yardım çağırılmalı və ürək-ağciyər reanimasiyasına başlanılması üçün təlimatlara uyğun hərəkət edilməlidir.

Bununla yanaşı, ilk tibbi yardım zamanı yanlış müdaxilələr də təhlükəli ola bilər. Buna görə də insanın vəziyyətindən əmin olmadan dərman vermək, ağır travma alan şəxsi səbəbsiz yerə hərəkət etdirmək, yanıqlara müxtəlif maddələr çəkmək və ya huşsuz insana ağızdan qida və maye vermək düzgün deyil.

İlk tibbi yardım hər kəs üçün vacib bacarıqdır

İlk tibbi yardım yalnız tibb işçilərinin bilməli olduğu bacarıq deyil. Evdə, iş yerində, küçədə, məktəbdə, səyahət zamanı və ya hər hansı ictimai məkanda qəfil baş verən hadisə zamanı düzgün müdaxilə etmək lazım gələ bilər. Məhz buna görə dünyada ilk tibbi yardım üzrə maarifləndirmə və təlimlərin genişləndirilməsi insanların fövqəladə vəziyyətlərə hazırlığının mühüm hissəsi hesab olunur.

IFRC-nin 2025-ci il üzrə beynəlxalq ilk tibbi yardım və reanimasiya qaydalarına əsasən, 2023-cü ildə Milli Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyətləri tərəfindən dünyada 22 milyondan çox insan ilk tibbi yardım üzrə təlim keçib.

Ümumdünya İlk Tibbi Yardım Günü bir daha xatırladır ki, fövqəladə vəziyyət zamanı hər saniyə əhəmiyyətlidir. Bəzən həkim və ya təcili tibbi yardım briqadası hadisə yerinə çatana qədər görülən sadə, lakin düzgün bir müdaxilə insanın həyatını xilas edə bilər. İlk tibbi yardım haqqında bilik və bacarıqların artırılması isə yalnız fərdi deyil, bütövlükdə cəmiyyətin təhlükəsizliyinə xidmət edir.