İqlim dəyişiklikləri nəticəsində son illərdə quru bitkilərinin fotosintez effektivliyi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Onlar indi hər il əvvəlki illərlə müqayisədə 14,7 milyard ton daha çox karbon qazı (CO₂) udurlar. Lakin okean bitkiləri 8,8 milyard ton daha az CO₂ qəbul etdiyindən, dünya ekosistemlərinin ümumi məhsuldarlığının artım sürəti zəifləyib.

Azmedinfo.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın Dyuk Universitetinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.

Alimlər vurğulayırlar ki, planetin sağlamlıq vəziyyətini tam qiymətləndirmək üçün həm quru, həm də okean ekosistemlərinin vəziyyətini sistemli şəkildə öyrənmək lazımdır. Lakin son 20 ildə bu səviyyədə genişmiqyaslı araşdırmalar aparılmayıb.

Tədqiqatçılar son onilliklərdə Yer kürəsindəki iqlim dəyişikliyinin "xalis ilkin məhsuldarlığa" (NPP) necə təsir etdiyini təhlil ediblər. Bu anlayış müəyyən müddət ərzində bütün bitkilərin yaratdığı yeni biokütlənin ümumi həcmini ifadə edir, bitkilərin nəfəsalma zamanı buraxdıqları karbon qazı çıxılmaqla.

Bu göstərici bitkilərin nə qədər sürətlə karbon udduğunu, onu biokütləsində saxladığını və nəfəs zamanı nə qədərini yenidən havaya buraxdığını göstərir. Uzun müddət bu göstəricinin dəqiq hesablanması mümkün deyildi.

Tədqiqat çərçivəsində alimlər 2003–2021-ci illər ərzində peyklər vasitəsilə əldə edilən xlorofil (fotosintezin əsas piqmenti) məlumatlarını təhlil ediblər. Bu analiz göstərib ki, quru bitkilərinin xalis ilkin məhsuldarlığı sabit şəkildə artıb – illik olaraq udulan karbon qazının miqdarı hər il orta hesabla 0,73 milyard ton artıb.

Okeanlarda isə əks meyil müşahidə olunub – tropik və subtropik zonalarda dəniz florasının məhsuldarlığı azaldığı üçün hər il udulan karbon qazının miqdarı 0,44 milyard ton azalır.

Nəticədə, Yer florasının ümumi xalis ilkin məhsuldarlığı gözlənildiyi qədər artmayıb, çünki quru üzərindəki artım dənizlərdəki azalma ilə qismən kompensasiya olunub.