Azərbaycan Tibbi İnformasiya və Səhiyyə Portalı
25 Aprel 2026, Şənbə, 12:51
Əlaqə vasitələri
Bizimlə əlaqə
Böyrək xəstəlikləri zamanı dializsiz orqan sağlamlığını qorumaq mümkündürmü? Alimlər izah ediblər
20 Oktyabr 2025
298
Böyrək xəstəlikləri zamanı dializsiz orqan sağlamlığını qorumaq mümkündürmü? Alimlər izah ediblər

Böyrək xəstəlikləri orqanın zədələnməsi və qandan tullantılarla artıq mayeni süzə bilməməsi nəticəsində yaranır. Xəstəlik irəlilədikdə dializ və ya transplantasiya tələb edən son mərhələli böyrək çatışmazlığı inkişaf edə bilər.

 

Azmedinfo.az "Actualnews"a istinasdən yazır ki, xəstəliyin yüngül və orta mərhələlərində çox zaman dializdən istifadə etmədən böyrəkləri qorumaq mümkündür. Bunun üçün həkim tövsiyələrinə əməl etmək və sağlam həyat tərzi sürmək vacibdir. Qidalanma rejimi burada əsas rol oynayır.

 

Duzun məhdudlaşdırılması böyrəklərin yükünü azaldır və təzyiqi nəzarətdə saxlamağa kömək edir, çünki natriumun artıqlığı orqanizmdə maye yığılmasına səbəb olur. Gün ərzində 2300 mq-dan çox duz qəbul etməmək, zərurət olduqda isə daha da azaltmaq tövsiyə olunur.

 

Zülal orqanizm üçün vacibdir, lakin onun artıq miqdarı böyrəklərə əlavə yük yaradır. Böyrək xəstələri üçün yağsız ət, balıq, yumurta kimi məhsullardan və paxlalılardan — lobya, mərciməkdən — ibarət orta miqdarda zülal qəbulu məqsədəuyğundur. Zülalın dəqiq miqdarı böyrəyin vəziyyətindən asılıdır.

 

Kalium və fosfor səviyyəsinə də nəzarət etmək lazımdır. Böyrək funksiyası pozulduqda bu minerallar qanda yığıla bilər. Kaliumla zəngin məhsullar — banan, portağal, kartof az miqdarda qəbul edilməlidir. Fosfor miqdarı yüksək olan məhsullar — pendir, qoz-fındıq, bəzi ət məhsulları da məhdudlaşdırılır. Bəzi hallarda həkim fosfat bağlayıcı preparatlar təyin edə bilər.

 

Fiziki aktivlik çəkiyə, təzyiqə və qandakı şəkər səviyyəsinə nəzarət etməyə kömək edir, bu da böyrəklərə müsbət təsir göstərir. Həftədə təxminən 150 dəqiqə orta intensivlikdə məşq (məsələn, gəzinti) və bir neçə dəfə güc məşqləri etmək tövsiyə olunur.

 

Arterial təzyiq və qan şəkərinin səviyyəsinə nəzarət xüsusilə vacibdir, çünki hipertoniya və diabet böyrək zədələnməsinin əsas səbəblərindəndir. AÇF inhibitorları və angiotenzin reseptor blokerləri kimi preparatlar təzyiqi salır və böyrəkləri qoruyur.

 

Kifayət qədər su içmək lazımdır, lakin maye qəbulunun miqdarı həkimin müəyyən etdiyi həddi aşmamalıdır.

 

Profilaktika məqsədilə mütəmadi tibbi müayinələr və qan analizləri — xüsusən qlomerulyar filtrasiyanın sürəti (QFS) və sidikdə albumin-kreatinin nisbəti (AKN) yoxlanılmalıdır. Problemlərin erkən aşkarlanması müalicəyə vaxtında başlamağa və xəstəliyin inkişafını ləngitməyə imkan verir.

 

Düzgün qidalanma, fiziki aktivlik, təzyiq və şəkərə nəzarət, səliqəli su rejimi və mütəmadi müayinələr böyrəklərin sağlamlığını və həyat keyfiyyətini qorumağa kömək edir.

Ən çox oxunanlar