Qrip virusları 4 müxtəlif növə bölmək olar, A, B, C və D. Qrip A və B virusları xəstəliklərin mövsümi epidemiyasına səbəb olur.

Azmedinfo.az qrip haqqında həkim rəyinə əsaslanan praktik tövsiyələri izləyiciləri ilə bölüşür:

Qrip viruslarını 4 əsas növə bölmək olar: A, B, C və D. Qrip A və B virusları əsasən mövsümi epidemiyalara səbəb olur.

A tipi qrip

A tipli qrip virusları səthlərindəki iki zülala – Hemaqlutinin (H) və Neyraminidaza (N) əsasən alt tiplərə bölünür. 18 fərqli hemaqlutinin (H1–H18) və 11 fərqli neyraminidaza (N1–N11) alt tipi mövcuddur. Hazırda insanlarda dövr edən əsas A tipli viruslar A(H1N1) və A(H3N2) alt tipləridir. Bu alt tip viruslar daha sonra genetik “qruplara” və “alt qruplara” bölünə bilər.

A tipi qrip virusu daim dəyişir və qrip pandemiyalarına səbəb olan yeganə virus növüdür. Vəhşi quşlar bu virusun təbii daşıyıcılarıdır. A qrip virusu daha tez mutasiyaya uğrayır və bu səbəbdən daha təhlükəli sayılır. Hər il yeni virus ştammları yarana bildiyi üçün əvvəlki peyvəndlər bəzən kifayət etmir. Vəhşi quşlarda yaranan bu virus quş qripi kimi də tanınır və insanlara, eləcə də digər heyvanlara keçə bilər. Bu xüsusiyyətlər A tipli qripi potensial pandemiya səbəbi edir.

B tipi qrip

B tipli qrip yalnız insanlarda infeksiyaya səbəb olur. A tipindən fərqli olaraq, daha yüngül keçir və pandemiyaya səbəb olduğu bilinmir. Bununla belə, ağır hallarda həyati təhlükə yarada bilər. B qripi iki fərqli soya bölünür: B/Victoria və B/Yamagata.

C tipi qrip

Bu növ qrip də insanlarda xəstəlik törətsə də, simptomları çox yüngül olur və epidemiyalara səbəb olmur.

D tipi qrip

D tipli qrip əsasən mal-qarada müşahidə olunur və insanlarda xəstəlik törətdiyi qeydə alınmayıb.

Qripin simptomları

Qripin ilkin əlamətləri soyuqdəyməni xatırlatsa da, daha qəfil başlayır və daha ağır keçir. Tipik simptomlara aşağıdakılar daxildir:

• Yüksək hərarət

• Bədən və əzələ ağrıları

• Baş ağrısı

• Boğaz ağrısı

• Burun axıntısı və ya tıxanıqlığı

• Quru və davamlı öskürək

• Üşümə və tərləmə

• Gözlərdə ağrı

• Uşaqlarda ishal və qusma

Qripin fəsadları

Əksər sağlam insanlar qripdən bir neçə həftə ərzində sağalır. Lakin bəzi hallarda ciddi fəsadlar meydana çıxa bilər:

• Sətəlcəm

• Bronxit

• Qulaq infeksiyaları

• Ürək problemləri

• Astmanın kəskinləşməsi

• Kəskin tənəffüs çatışmazlığı sindromu

• Xroniki xəstəliklərin alovlanması

Kimlər daha çox risk altındadır?

Aşağıdakı şəxslərdə qripin ağır keçməsi və fəsadlara səbəb olması riski daha yüksəkdir:

• 65 yaşdan yuxarı şəxslər

• 5 yaşdan kiçik uşaqlar, xüsusən 6 aya qədər körpələr

• İmmuniteti zəif olan şəxslər

• Hamilə qadınlar və doğuşdan sonrakı 2 həftəlik dövr

• Qocalar evində və uzunmüddətli qulluq müəssisələrində yaşayanlar

• Xroniki xəstəliklərdən (diabet, astma, ürək, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri) əziyyət çəkənlər

• Bədən Kütlə İndeksi (BKİ) 40-dan yuxarı olanlar

Həkimə nə vaxt müraciət etməli?

Ev şəraitində müalicə effekt vermədikdə və ya aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunarsa, dərhal həkimə müraciət edin:

• Sinə ağrısı

• Davamlı başgicəllənmə

• Nəfəs darlığı

• Şiddətli əzələ ağrıları və zəiflik

• Qızdırmanın düşməməsi

• Uşaqlarda qida qəbulunun azalması və ya huşun dəyişməsi

• Nöbet və ya şüur bulanıqlığı

Antiviral dərmanlar qripin müddətini azalda və ağırlaşmaların qarşısını ala bilər.

Qrip necə ötürülür?

Qrip virusu əsasən hava-damcı yolu ilə yayılır – yoluxmuş şəxs öskürərkən, asqırarkən və ya danışarkən ətrafa virus damcıları saçır. Yoluxmuş əşyalarla təmasdan sonra əllərlə gözə, ağıza və buruna toxunmaq da infeksiyaya səbəb ola bilər.

Simptomlar başlamazdan bir gün əvvəl və başlayandan sonra təxminən 5 gün ərzində yoluxuculuq davam edir. İmmuniteti zəif olanlarda bu müddət daha uzun ola bilər.

Qripin müalicəsi

Yüngül hallarda qrip istirahət və bol maye qəbulu ilə sağalır. Ağır və ya riskli qruplarda isə antiviral dərmanlardan istifadə tövsiyə edilir. Dərmanlar xəstəliyin gedişini yüngülləşdirə və müddətini qısalda bilər.

Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzlərinin (CDC) tövsiyəsinə əsasən, 6 aydan yuxarı hər bir şəxs illik qrip peyvəndi vurdurmalıdır. Bu peyvənd virusa yoluxma riskini və xəstəliyin ağır fəsadları ilə qarşılaşma ehtimalını azalda bilər.