Hantavirus infeksiyasıın And ştamı insandan insana ötürülə bilən yeganə variant hesab olunur və MV Hondius kruiz gəmisində baş verən yoluxma dalğasına səbəb olub. COVID-19-dan fərqli olaraq, alimlər və həkimlər bu xəstəliyin yayılmasının qarşısını necə almağı bilirlərmi?

Azmedinfo.az "Deutsche Welle" nəşrində yer alan geniş məqaləni ixtisarla təqdim edir:

Koronavirus pandemiyası xatirələri hələ də insanların yaddaşında olduğuna görə, İspaniyanın Tenerife adasında yerləşən Qranadilla limanının MV Hondius gəmisinin sərnişinlərinin və heyətinin təxliyəsi üçün istifadə olunması narahatlıq yaradıb. Gəmidə ölümcül hantavirusun yayılması qeydə alınıb. 10 may tarixində adaya çatarkən 9 sərnişində infeksiya təsdiqlənib, onlardan 3-ü vəfat edib. Qranadilladan ümumilikdə 147 nəfər – sərnişinlər və ekipaj üzvləri xüsusi çarter reysləri ilə öz ölkələrinə göndərilib.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı rəhbəri Tedros Adhanom Ghebreyesus 9 may 2026-cı il tarixində adanın sakinlərinə ünvanladığı məktubda bildirib: “Siz ‘yayılma’ sözünü eşidəndə və bir gəminin sahillərinizə yaxınlaşdığını görəndə, pandemiya ilə bağlı unudulmaz xatirələr yada düşür.” Lakin COVID-19 və hantavirus arasında mühüm fərqlər mövcuddur.

Hantavirus 1976-cı ildən məlumdur

COVID-19 2019-cu ildə ortaya çıxanda alimlər və həkimlər yeni virus haqqında demək olar ki, heç nə bilmirdilər. Halbuki hantavirus infeksiyasının klinik əlamətləri hələ Koreya müharibəsi dövründə (1950-ci illər) müşahidə olunub, törədici isə 1976-cı ildə ilk dəfə aşkar edilib. 1993-cü ildə virus ABŞ-da da qeydə alınıb.

Amerika qitəsində hantaviruslar ağır ağciyər xəstəliyi olan hantavirus kardiyopulmonar sindromuna səbəb ola bilər və bu xəstəlikdə ölüm riski 50 faizə qədər yüksələ bilər. Buna görə də laborator analizlər gəmidə baş verən ilk iki ölümün səbəbini təsdiqlədikdən sonra xüsusi təhlükəsizlik tədbirləri tətbiq olunub.

Nisbətən nadir infeksiyadır

MV Hondius Tenerife sahillərinə yan aldığı vaxta qədər yoluxmanın səbəbi dəqiqləşmişdi və İspaniya səhiyyə orqanları yayılmanın qarşısını almaq üçün bütün tədbirlərin görüldüyünü açıqlayıb. Sərnişinlər, ekipaj və tibb işçiləri maska və qoruyucu geyimlərdən istifadə edib, şəxsi əşyalar hermetik torbalarda daşınıb.

İngiltərənin aparıcı tədqiqat mərkəzlərindən biri olan Pirbright İnstitutunun tədqiqatçısı Culiya Qallo bildirib ki, maskaların və kontaktın minimuma endirilməsinin əsas səbəbi bu virus haqqında mövcud elmi biliklərdir.

“Görülən bu tədbirlər çox güman ki, yoluxmanın daha da yayılmasını məhdudlaşdırıb”, – deyə tədqiqatçılar nüfuzlu tibbi jurnal olan New England Journal of Medicine-də dərc olunan məqalədə bildiriblər. Onların açıqlamasına görə, əsas reproduktiv göstərici (bir yoluxmuş şəxsin tam həssas əhali arasında orta hesabla neçə yeni yoluxma yaratdığını göstərən göstərici) tədbirlərdən əvvəl 2,12 olub, nəzarət tədbirləri tətbiq edildikdən sonra isə 0,96-ya enib. Epidemiologiyada qəbul olunur ki, bu göstərici 1-dən aşağı düşərsə, epidemiyanın zəiflədiyi və yayılmanın dayandığı hesab edilir.

Ümumilikdə hantavirus infeksiyaları dünyada nisbətən nadir hallarda qeydə alınır. ÜST məlumatına görə, 2025-ci ildə Amerika qitəsində 229 yoluxma və 59 ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Hazırda bu xəstəliyə qarşı vaksin mövcud deyil.