27 fevral 1879-cu ildə ABŞ-ın Cons Hopkins Universitetində (John Hopkins University) elmi tədqiqatlar aparan kimyaçı-əczaçı Konstantin Fahlberq (Constantin Fahlberg) kömür qatranı üzərində müxtəlif təcrübələr aparırdı.

Azmedinfo.az maraqlı kəşfin tarixinə işıq tutur.

Universitetin prorektoru İra Remsenin iştirak etdiyi bu təcrübələrdən birindən sonra Fahlberq şam yeməyinə qısa fasilə verdi. Əllərini yumadan yemək masasına oturmuşdu. Bu arada əlini ağzına apararkən barmaqlarından ağzına şirin bir dad gəldi. Süfrədən sürətlə ayrılaraq laboratoriyasına qayıdan Konstantin kömür qatranı ilə fosfor və ammonyak mayeləri üzərində təcrübələr apardı.

Bütün bu araşdırmalar nəticəsində amerikalı kimyaçı sonralar süni dadlandırıcıların ilki sayılacaq saxarini kəşf etdi. Saxarin adi şəkərdən 300 dəfə şirin olmasına baxmayaraq, sıfır kalorili dəyərə malik olması kimi mühüm xüsusiyyətə malik idi. Təsadüfi kəşfini yazdığı 2 məqalə ilə dünyaya bəyan edən Konstantin Fahlberq 1884-cü ildə yeni məhsulu patentləşdirdi. Lakin o illərdə şəkərin qiymətinin aşağı olması və kimyəvi məhsulların bahalı və saxarinin istehsalının çətin olmasına görə bu kəşfə çox da fikir verilmədi.

Məhz Birinci Dünya Müharibəsi süni dadlandırıcıların taleyini dəyişdi. Müharibənin başlaması ilə bütün dünyada şəkər istehsalı azaldı, dəniz yollarıyla Avropa ölkələrinə və ABŞ-a şəkər ticarəti axsadı və qiymətlər sürətlə artdı.

Birinci Dünya Müharibəsindən sonra bütün dünyada baş verən 1929-cu il iqtisadi böhranı qida və içki sənayesində dadlandırıcı məhsullara müraciətə məcbur etdi. Bununla da süni dadlandırıcılar dövrü başladı.

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra - 1960-70-ci illərdə arıqlamaq və sağlam qidalanma xüsusilə gənc nəsil arasında dəb halını aldı. Bunun ən qısa yolu tərkibində təbii şəkər olan qidalar əvəzinə süni dadlandırıcılardan istifadə edilən məhsullara keçmək idi. Lakin o vaxtdan bəri süni dadlandırıcıların insan sağlamlığına təsiri mübahisəli olaraq qalır.